اقتصاد و برنامه ریزی شهری

اقتصاد و برنامه ریزی شهری

تحولات اجتماعی و سرزندگی شهری در روددره فرحزاد و بوستان نهج‌البلاغه تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران
2 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران
10.22034/uep.2026.576289.1847
چکیده
روددره‌های شهری تهران، به‌ویژه روددره فرحزاد، در دهه‌های اخیر با چالش‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و فرهنگی روبه‌رو بوده‌اند؛ بااین‌حال، احیای این فضاها ظرفیت قابل‌توجهی برای بازآفرینی حیات اجتماعی و ارتقای سرزندگی شهری فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات احیای فرهنگی - اجتماعی روددره فرحزاد و بوستان نهج‌البلاغه بر ابعاد اجتماعی سرزندگی شهری انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی، از نظر ماهیت، توصیفی - تحلیلی مشتمل بر رویکرد ترکیبی کمی - کیفی و مبتنی بر مطالعه موردی است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، بررسی اسناد شهری، مشاهده میدانی و پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد. جامعه آماری شامل ۳۰ نفر (1۰ نفر اعضای هیئت علمی و ۲۰ نفر مدیران شهری) از خبرگان علمی بود و پرسشنامه در قالب ۲۴ گویه بر پایه ابعاد کالبدی، اجتماعی و فرهنگی - تفریحی تنظیم شد. روایی ابزار از طریق نظر خبرگان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0.70 تأیید شد. داده‌های نهایی نیز با استفاده از رتبه‌بندی شاخص‌ها و تحلیل SWOT بررسی شدند. یافته‌ها نشان داد که احیای روددره عمدتاً از طریق افزایش حضورپذیری، بهبود ادراک محیطی، تقویت تعاملات اجتماعی و شکل‌گیری اولیه حس تعلق مکانی، بر سرزندگی شهری اثر مثبت گذاشته است. بیشترین اثر در ایجاد نشاط و سرزندگی محیطی مشاهده شد، اما ناامنی اجتماعی، رفتارهای آسیب‌زا، کمبود خدمات رفاهی و ضعف انسجام برنامه‌های فرهنگی، پایداری این سرزندگی را محدود کرده‌اند. در نتیجه، تحقق سرزندگی پایدار در این فضاها مستلزم تلفیق مداخلات کالبدی با مدیریت اجتماعی، ارتقای امنیت، تکمیل خدمات رفاهی و برنامه‌ریزی‌های فرهنگی - مشارکتی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Social Transformations and Urban Vitality in Farahzad River Valley and Nahj al-Balaghah Park, Tehran

نویسندگان English

Mohammad Mahdi Poorhasan Mehrzanjani 1
hosein Azarnivand 2
Arash malekian 1
1 Dep. of Reclamation of Arid & Mountain Provinces, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Iran.
2 Dep. of Reclamation of Arid & Mountain Provinces, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Iran.
چکیده English

Urban river valleys in Tehran, particularly the Farahzad River, have faced environmental, social, and cultural challenges in recent decades. However, their rehabilitation has created significant potential for revitalizing social life and enhancing urban vitality. This study examines the effects of the socio-cultural rehabilitation of these spaces on the social dimensions of urban vitality. The research is applied in purpose and descriptive-analytical in nature, using a mixed quantitative-qualitative approach within a case study framework. Data were collected through library research, urban documents, field observations, and a researcher-made questionnaire. The statistical population consisted of 30 experts, including faculty members and urban managers. The questionnaire included 24 items based on physical, social, and cultural-recreational dimensions. Its validity was confirmed through expert judgment, and its reliability was verified with a Cronbach’s alpha of 0.70. Data were analyzed using indicator ranking and SWOT analysis. The findings indicate that rehabilitation has had a positive effect on urban vitality by increasing social presence, improving environmental perception, strengthening social interactions, and fostering an initial sense of place attachment. The strongest impact was observed in environmental liveliness. However, social insecurity, harmful behaviors, inadequate welfare services, and weak coherence in cultural programs have limited the sustainability of this vitality. Therefore, sustainable urban vitality in these spaces requires the integration of physical interventions with social management, enhanced security, improved welfare services, and participatory cultural planning.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Farahzad River Valley
Nahj al-Balagha Park
Restoration
Socio-cultural
Urban Vitality

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 28 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 15 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 16 خرداد 1405