ارزیابی میزان اثربخشی الگوی مدیریت بصری در ارتقای کیفیت سیما و منظر شهری؛ نمونۀ موردی منطقۀ ۷ شهرداری تهران

امیدوار, آزاد; نجمی, سیمین; استعلاجی, علیرضا

doi:10.22034/uep.2025.546208.1710

ارزیابی میزان اثربخشی الگوی مدیریت بصری در ارتقای کیفیت سیما و منظر شهری؛ نمونۀ موردی منطقۀ ۷ شهرداری تهران

نوع مقاله : مطالعه موردی

نویسندگان

آزاد امیدوار ¹

سیمین نجمی ²

علیرضا استعلاجی ³

¹ دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‌

² استادیار گروه معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‌

³ استاد گروه جغرافیا، واحد یادگار امام خمینی(ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‌

10.22034/uep.2025.546208.1710

چکیده

اهمیت «سیما و منظر شهری» نقش مهمی در زیباسازی و هویت‌بخشی محیط شهری دارد. شهرهای امروزی، به دلیل عدم ساماندهی سیمای شهری در قالب سیاست‌های مدیریتی و منفعت اقتصادی از یافتن هویت بصری بی‌بهره هستند. بی‌توجهی مدیریت بصری موجب کاهش کیفیت سیما و منظر منطقۀ شهر تهران شده است. هدف مقاله، تحلیل کیفیت سیما و منظر منطقۀ 7 شهرداری تهران با رویکرد مدیریت بصری است. پژوهش کاربردی است و ماهیت تحلیلی دارد. روش استفاده‌شده ترکیبی (کیفی ـ کمی) است. اطلاعات مورد نیاز، به روش کتابخانه‌ای گرد‌آوری شده است. جامعۀ آماری را کارشناسان منطقۀ 7 شهرداری تهران تشکیل می‌دهند. روش نمونه‌گیری احتمالی و از نوع طبقه‌ای است. ا‌بزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه از نوع بسته است. برای تحلیل داده‌ها از مدل دیمتل استفاده شده است. نتایج داده‌ها نشان می‌دهد «معیار ارتقای پیوستگی و تداوم بین نشانه‌ها و فضاهای اصلی شهر» با کسب نمرۀ 1/58 و معیار «توجه به یکپارچگی و هماهنگی ساختاری و سازمانی» با کسب نمرۀ 1/01 بیشترین اثرگذاری را داشته و «معیار افزایش حضورپذیری و ارتقای کیفیت فضا در مکان‌های دریافت منظر» و «سیستم‌های مدیریت شهری مجهز به مجموعه‌ای از نیروهای فنی و تخصصی» با کسب نمرۀ 1/5- بیشترین تأثیرپذیری را داشته است. می‌توان نتیجه گرفت که توجه کمتر به مدیریت بصری در سیما و منظر منطقۀ 7 تهران موجب ارتباط ضعیف میان عناصر طبیعی و انسان‌ساخت در منطقه شده است و هماهنگی میان سطوح مختلف تصمیم‌گیری وجود ندارد. پیشنهاد می‌شود دیدگاه همه‌جانبه‌نگر به ویژگی‌های کالبدی ـ بصری و اجتماعی ـ ادراکی و مدیریت یکپارچۀ بصری تحقق یابد.

کلیدواژه‌ها

تحلیل

سیما و منظر شهری

مدیریت بصری

شهر تهران

منطقۀ 7

20.1001.1.28212118.1405.7.3.5.5

موضوعات

برنامه ریزی شهری

عنوان مقاله English

Evaluating effectiveness of visual management model in enhancing urban form and landscape quality: a case study of district 7, tehran municipality

نویسندگان English

Azad Omidvar ¹

Simin Najmi ²

Alireza Estelaji ³

¹ PhD Student, Geography and Urban Planning, Tehran Shomal Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

² Assistant Professor, Department of Architecture, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

³ Professor, Department of Geography, Yadgar-e-Imam Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

چکیده English

Urban form and landscape play a crucial role in enhancing the beauty of cities and shaping their identity. Many modern cities lack organized visual management policies and often prioritize economic interests over establishing a coherent visual identity. This neglect has harmed urban form and landscape quality in Tehran. The present study examines urban form and landscape quality in District 7 of Tehran Municipality with a visual management approach. The research is applied and analytical, employing a mixed (qualitative and quantitative) method. Data were collected via library research and a closed-ended questionnaire administered to experts from District 7. A stratified probabilistic sampling method was used, and the DEMATEL model was applied for data analysis. Results showed that the criterion “Promoting connectivity and continuity among the landmarks and spaces of the city” (score: 1.58) and “Attention to structural and organizational integrity and coordination” (score: 1.01) had the greatest influence. Conversely, “Increasing public attendance and improving the space quality in places where landscapes are perceived” and “Urban management systems equipped with technical and specialized forces” (score: -1.5) were most influenced by other factors. The findings indicated that insufficient attention to visual management in District 7 has led to a weak connection between natural and built-up elements, and there is no coordination between different levels of decision-making. Therefore, a holistic view is recommended to physical-visual and social-perceptual characteristics, as well as integrated visual management.

کلیدواژه‌ها English

Analysis

Urban Form and Landscape

Visual Management

Tehran

District 7

Bereliani, H. & Azargo, M. (2018). The relationship between aesthetics and the visual analysis of urban landscape. Third International Conference on Civil Engineering. Architecture and Urban Design, 1 (1), 40-25. https://civilica.com/doc/806078/
Bonakdar A. & Gharai F. (2011). Changing Paradigms in Urban Design Principles: from Physical, Social, and Perceptual Components to a Place-Making Approach. Letter of Architecture and Urban Planning, 3(6): 51-70. https://sid.ir/paper/215830/fa [In Persian]
Brandalise, F., Formoso, C. & Viana, D. (2022). Development of a typology for understanding visual management concepts and their relationships. Journal of Construction Engineering and Management, 148 (7), 1-15. https://doi.org/10.1061/(ASCE)CO.1943-7862.000230
Daneshpour A. (2011). An Introduction to the Concept and Function of the Identity of the Human-Made Environment. Bagh-e-Nazar, 1 (1): 145-1. https://www.bagh-sj.com/article_1494.html [In Persian]
Dadashpour H., & Zahedpour S. (2018). Analysis of the Spatial System Establishment Pattern and Distribution of Industrial Activities in the Tehran Metropolitan Area. Journal of Geography and Regional Development, 2 (31): 179-212. https://www.magiran.com/p2011951 [In Persian]
Duncan, M., Kerry Mummery, W. & Steele, R. (2008). Geographic location, physical activity, and perceptions of the environment in Queensland adults. Health & Place, 15 (1), 204-209. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2008.04.006
Documents of the Municipality of District 7 of Tehran. (2019). Urban Planning Area, 1 (1): 50-1. [In Persian]
L Daft, R. (2010). New Era of Management (-Internation Edition). South-Western, Cengage Learning. https://www.scribd.com/document/686950400/ch07-8
Fadami A. (2020). Developing a Strategic Framework for Visual Management of Isfahan City with a Hard Branding Approach, Master’s thesis. Isfahan University of Art, 255-2. https://library.aui.ac.ir/Inventory/108/6454.htm [In Persian]
Gao, M. & Hu, C. (2025). Landscape design utilizing visual communication technologies. International Journal of Information System Modeling and Design, 16 (1), 1-25. DOI: 10.4018/IJISMD.368148.
Gorji A. (2006). The Appearance of the Abandoned City after Iran’s Urban Policies. Quarterly Journal of Urban Planning and Architecture, 53 (1): 130-1. [In Persian]
Healey, p. (2004). The treatment of space and place in the new strategic spatial planning in Europe. International journal of urban and regional research, 28 (1), 45-67. https://doi.org/10.1111/j.0309-1317.2004.00502.x
Hassanzadeh Moghadam N., Naderi A., & Alipourkouhi P. (2022). Organizing the Urban Landscape and Scenery with an Emphasis on Aesthetic Criteria: A Case Study of Qeytariyeh Street. Fourth Conference on Knowledge-Based Urban Planning and Architecture, 1 (1): 25-1. https://sid.ir/paper/1083304/fa [In Persian]
Ito, K., Kang, Y., Zhang, Y., Zhang, F., & Biljecki, F. (2024). Understanding urban perception with visual data: A systematic review. Cities Journal, 152 (1), 1-10. https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105169
Manzo, L. (2005). “For better or worse: Exploring multiple dimensions of place meaning.” Journal of Environmental Psychology, 25 (1), 67-86. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2005.01.002
Moradi-Masihi V. (2005), Strategic Planning and Its Application in Urban Development in Iran. Pardaz and Urban Planning Publications, Tehran, 1 (2): 25-30. [In Persian]
Pakzad J. (2006). The Cityscape, What Kevin Lynch Understood? Abadi, 18 (53): 20-25. https://sid.ir/paper/442416/fa [In Persian]
Seifollahi, M., Baghaei, A., & Afhemi, R. (2022). Analysis of the Effectiveness of Urban Landscape and Landscape Organization Laws on the Coherence of Urban Facades (from 1968 to 2011). Scientific Journal of Urban Design Discourse, 2 (3): 18-2. https://udd.modares.ac.ir/article-40-62369-fa.html [In Persian]
Shamlo S., Naghizadeh M., & Farah H. (2018). Analyzing Theoretical Approaches and Backgrounds and Developing a Conceptual Framework for the City Landscape. Armanshahr Quarterly Magazine, 11 (23): 197-209. https://www.armanshahrjournal.com/article_69638.html [In Persian]
Vafadari Kumar Olya, D., & Ramezani, A. (2024). Investigating the effect of lighting on the attractiveness of the night view of urban parks from the perspective of citizens. Sustainable Urban and Regional Development Studies, 6 (1), 158-140. https://www.srds.ir/article_212890.html
Yadollahi P., & Shahcheraghi A. (1403). Study on Improving the Readability of Urban Landscape on Urban Quality, 26th National Conference on Civil Engineering. Architecture and Urban Development, 1 (1): 15-1. https://civilica.com/doc/2212417/ [In Persian]
Zhang, M., Shen, T., Huo, L., Liao, S., Shen, W., & Li, Y. (2025). Study on mechanism of visual comfort perception in urban 3d landscape. Buildings Journal, 15 (4), 625-628. https://doi.org/10.3390/buildings15040628.