تبیین محرک‌‏های کلیدی مؤثر بر استقرار شهر هوشمند مبتنی بر فناوری اینترنت اشیا (مورد مطالعه: کلان‏‌شهر مشهد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران‌

2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران‌

3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران‌

چکیده

مقدمه
افزایش جمعیت در مراکز شهری مستلزم ارائۀ خدمات و زیرساخت‌های کافی برای پاسخ‌گویی به نیازهای ساکنان شهر است. همچنین، این ازدحام شهرهای پرجمعیت را از نظر حکمرانی، رشد اقتصادی، پایداری محیط ‌زیست، کیفیت زندگی، حمل‌ونقل، برق، مصرف آب و سایر مسائل با مشکلاتی مواجه می‌کند. شهرهای هوشمند معمولاً با تکیه‌ بر زیرساخت‌های پیشرفته و فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات مدرن ایجاد می‌شوند و اینترنت اشیا با اتصال دستگاه‌های هوشمند و استفاده از تجزیه‌وتحلیل داده‌های بزرگ راه‌حل‌های هوشمندی را برای شهرهای آینده ارائه می‌دهد، به‌ گونه‌ای که مدیریت شهر و شهروندان به انبوهی از اطلاعات در زمان واقعی در مورد محیط شهری دسترسی پیدا می‌کنند و بر اساس آن تصمیمات، اقدامات و برنامه‌های آینده را رقم می‌زنند. شهر مشهد با توجه به موقعیت و توان جذب جمعیت حال و آیندۀ آن، نیازمند همگام و همسو شدن با تحولات مدرن به منظور استفادۀ‌ بهینه از منابع و امکانات و همچنین، ایجاد بسترهای لازم به منظور پاسخ‌گویی به نیاز آیندگان است. از این‌رو، پژوهش حاضر بر آن است تا بتواند با شناسایی عوامل و پیشران‌های کلیدی به منظور دستیابی شهر مشهد به الگوی شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا در آینده گام بردارد. بنابراین، سؤال پژوهش حاضر عبارت است ‌از: محرک‌های کلیدی اثرگذار بر شکل‌گیری شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا در کلان‌شهر مشهد در آینده (افق1412) کدام است؟
مواد و روش
در مطالعۀ حاضر روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش انجام کار، آمیخته‌ای از توصیفی‌ـ‌ تحلیلی و در تبیین ساختار به‌ صورت رویکرد آینده‌پژوهی انجام‌ گرفته و بر این اساس، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر شکل‌گیری شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا در شهر مشهد مورد بررسی قرارگرفته است. جمع‌آوری اطلاعات به روش اسنادی (منابع کتابخانه‌ای، مجله‌های علمی) و میدانی (با استفاده از ابزار پرسشنامه) بوده است. در این تحقیق، جامعۀ آماری در تحقیق حاضر شامل 25 نفر از کارشناسان، خبرگان و صاحب‌نظران شهری در دسترس متشکل از مدیران شهری (شهرداران مناطق، معاونان، رؤسای سازمان‌ها و مدیران حوزه‌های شهری و به‌ویژه فاوای شهرداری)، اعضای شورای اسلامی شهر (به‌ویژه مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد)، کارشناسان عمرانی در فرمانداری شهرستان مشهد و دفتر امور شهری و شوراهای استانداری خراسان رضوی، ادارۀ کل راه و شهرسازی خراسان رضوی، اساتید دانشگاه‌های فردوسی مشهد، آزاد اسلامی واحد مشهد، پیام نور و مؤسسه‌های آموزش عالی غیرانتفاعی واقع در مشهد و متخصصان حوزۀ شهری هستند. در پژوهش حاضر ابتدا برای شناسایی عوامل کلیدی مصاحبه‌های ساختاریافته با تعدادی از صاحب‌نظران حوزه‌های برنامه‌ریزی و فناوری اطلاعات شهری با استفاده از روش دلفی به عمل آمد و سپس، در ادامه با تجمیع عوامل حاصل از مصاحبه و اسناد مورد مطالعه در پیشینۀ تحقیق روایی و پایایی متغیرها توسط متخصصان امر تأیید شد و درنهایت، عوامل در قالب پرسشنامۀ آینده‌پژوهی مورد ارزیابی قرار گرفت.
یافته‌ها
با استفاده از مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای، مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر شکل‌گیری شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا در شهر مشهد شناسایی شد و در ادامه، با استفاده از روش کمی آینده‌پژوهی و استفاده از نرم‌افزار Micmac به میزان تأثیرگذاری یا تأثیرپذیری عوامل شناسایی‌شده اقدام شد. بنابراین، یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد از بین عوامل کلیدی 26 گانه اثرگذار بر شکل‌گیری شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا، پس از بررسی شاخص‌ها و استخراج عوامل کلیدی تأثیرگذار (مستقیم و غیرمستقیم)، 7 پیشران کلیدی سیاست‌گذاری‌های بخش دولتی در بخش فناوری اطلاعات، ارتقای سطح سواد اطلاعاتی و توانمندی‌های علمی شهروندان، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های توسعۀ فناوری ارتباطات و اطلاعات، بسترسازی برای ارتقای مشارکت شهروندان در توسعۀ شهری، آگاه‌سازی شهروندان و مسئولان از فواید و مزایای جایگزینی امکانات هوشمند با بهره‌گیری از دانش جمعی و فرهنگ‌سازی، ایجاد و تقویت زیرساخت‌های پیشرفتۀ مبتنی بر شهر هوشمند و استفادۀ گسترده از فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) دارای بیشترین اثرگذاری را بر شکل‌گیری شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا در شهر مشهد داشته‌اند.
نتیجه‌گیری
در یک جمع‌بندی از نتایج پژوهش می‌توان اشاره کرد سیاست‌گذاری‌های بخش دولتی در بخش فناوری اطلاعات می‌تواند اثرات قابل ‌توجهی در زمینۀ استقرار شهر هوشمند مبتنی بر فناوری اینترنت اشیاء در افق برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت ده‌ساله داشته باشد. علاوه بر این ارتقاء سطح سواد اطلاعاتی و توانمندی‌های علمی شهروندان هم می‌تواند بستری مناسب جهت این امر در شهر مشهد فراهم کند، چراکه بهره‌مندی از دانش و اطلاعات مرتبط از زمینه‌های اصلی به‌کارگیری علم و روندی جدید در یک جامعه است. همچنین سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های توسعۀ فناوری ارتباطات و اطلاعات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و با تمرکز هرچه بیشتر سرمایه در این حوزه زمینۀ شکل‌گیری هرچه بیشتر و بهتر شهر هوشمند با در نظر داشتن فناوری اینترنت اشیا فراهم خواهد شد. باید توجه داشت استفاده از یک پدیدۀ جدید نیازمند آگاهی است. بنابراین، آگاه‌سازی شهروندان و مسئولان از فواید و مزایای جایگزینی امکانات هوشمند با بهره‌گیری از دانش جمعی و فرهنگ‌سازی حائز اهمیت است. به علاوه باید توجه داشت با ایجاد و تقویت زیرساخت‌های پیشرفته مبتنی بر شهر هوشمند می‌توان در راستای تحقق آن گام برداشت تا درنهایت با استفادۀ گسترده از فناوری اطلاعات و ارتباطات به اهداف غایی دست یافت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Explanation of Key Drivers Effective in Establishing an IoT-based Smart City (Case Study: Mashhad Metropolis)

نویسندگان [English]

  • Aliakbar َAnabestani 1
  • Mohsen Kalantari 2
  • Nasim Niknami 3
1 Professor, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Prof, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 MSc, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Introduction 
The increase in population in urban centers requires the provision of sufficient services and infrastructure to meet the needs of city residents. Furthermore, this population density in highly populated cities poses challenges in terms of governance, economic growth, environmental sustainability, quality of life, transportation, electricity, water consumption, and other issues. Smart cities are typically created with advanced infrastructure and modern information and communication technologies, and the Internet of Things (IoT) provides intelligent solutions for future cities by connecting smart devices and utilizing big data analytics. This allows city management and residents to access a wealth of real-time information about the urban environment and make decisions, take actions, and plan for the future based on that information. Given its current and future population attraction and potential, the city of Mashhad requires synchronization with modern developments to optimize the use of resources and facilities and create the necessary foundations to meet future needs. Therefore, this research aims to identify the key factors and drivers for Mashhad City to achieve a smart city model based on the Internet of Things in the future. Accordingly, the research question of this study is: What are the key drivers influencing the formation of an IoT-based smart city in the city of Mashhad in the future (by 2033)?
Materials and Methods
In the present study, the research method was a mixed approach in terms of objective and application and a combination of descriptive-analytical and future-oriented approaches in explaining the structure. Accordingly, the most influential factors in the formation of an IoT-based smart city in Mashhad were examined. Data collection was carried out through documentary methods (library sources and scientific journals) and field methods (using a questionnaire tool). In this research, the statistical population consisted of 25 experts, professionals, and urban stakeholders available, including city managers (mayors of districts, deputies, heads of organizations, and managers of urban areas, especially the Municipality of Mashhad), members of the Islamic City Council (especially the Research Center of the Islamic City Council of Mashhad), urban experts in the Mashhad County Governorate and the Office of Urban Affairs and Provincial Councils of Khorasan Razavi, the General Directorate of Roads and Urban Development of Khorasan Razavi, professors at the Ferdowsi University of Mashhad, Islamic Azad University (Mashhad Branch), Payame Noor University, and non-profit higher education institutions located in Mashhad, as well as specialists in the urban field. In this study, structured interviews were conducted with several stakeholders in urban planning and information technology using the Delphi method to identify key factors. Then, by synthesizing the factors obtained from the interviews and studying the documents in the research background, the validity and reliability of the variables were confirmed by experts. Ultimately, the factors were evaluated in the form of a future-oriented questionnaire.
Findings
Using field studies and library research, the most influential factors in the formation of an IoT-based smart city in Mashhad were identified. Then, using the quantitative method of future-oriented analysis and the Micmac software, the level of influence or susceptibility of the identified factors was determined. Therefore, the research findings indicate that among the 26 key factors influencing the formation of an IoT-based smart city, after examining the indicators and extracting the influential key factors (direct and indirect), 7 key drivers have had the greatest impact on the formation of an IoT-based smart city in Mashhad. These drivers include government policies in the field of information technology, improving the level of information literacy and scientific capabilities of citizens, investing in the development of communication and information technology infrastructure, creating a platform for citizen participation in urban development, raising awareness of the benefits and advantages of smart facilities through collective knowledge and culture-building, establishing and strengthening advanced infrastructure based on a smart city, and extensive use of information and communication technology (ICT).
Conclusion
In a summary of the research results, it can be mentioned that government policies in the field of information technology can have significant effects on the deployment of IoT-based smart cities in the short-term ten-year planning horizon. Furthermore, improving the level of information literacy and scientific capabilities of citizens can provide a suitable platform for this in Mashhad, as harnessing relevant knowledge and information is essential for the application of science and new trends in society. Additionally, investment in the development of communication and information technology infrastructure holds special importance. By allocating more capital to this area, the foundation for the formation of a more advanced and better smart city, considering IoT technology, will be established. It should be noted that the use of a new phenomenon requires awareness. Therefore, raising awareness among citizens and officials about the benefits and advantages of replacing conventional facilities with the utilization of collective knowledge and culture-building is crucial. Moreover, by creating and strengthening advanced infrastructure based on a smart city, progress can be made towards achieving the ultimate goals, ultimately leading to the realization of those goals through extensive use of information and communication technology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Future study
  • Internet of Things
  • Mashhad Metropolis
  • Smart City
[1] Blasi S, Ganzaroli A, De Noni I. Smartening sustainable development in cities: Strengthening the theoretical linkage between smart cities and SDGs. Sustainable Cities and Society. 2022 May 1; 80. https://doi.org/10.1016/j.scs.2022.103793.
[2] Camero A, Alba E. Smart City and information technology: A review. Cities. 2019 Oct 1; 93: 84-94. https://doi.org/10.1016/j.cities.2019.04.014.
[3] Saberifar R. Determination and Identify Factors Influencing in Designing a Smart Organization Model for Urban Management (Case study: Municipality of Mashhad). Geographical & Urban Planning Research (GUPR). 2020;8(2):445-467. DOI: 10.22059/JURBANGEO.2020.299143.1245. [In Persian]
[4] Myeong S, Park J, Lee M. Research models and methodologies on the smart city: A systematic literature review. Sustainability. 2022 Feb 1; 14(3):1687. https://doi.org/10.3390/su14031687.
[5] Alshamaila Y, Papagiannidis S, Alsawalqah H, Aljarah I. Effective use of smart cities in crisis cases: A systematic review of the literature. International Journal of Disaster Risk Reduction. 2023 Jan 6; 103521. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.103521.
[6] De Santis R, Fasano A, Mignolli N, Villa A. Smart city: fact and fiction.
[7] Yang J, Han Y, Wang Y, Jiang B, Lv Z, Song H. Optimization of real-time traffic network assignment based on IoT data using DBN and clustering model in smart city. Future Generation Computer Systems. 2020 Jul 1; 108: 976-986. https://doi.org/10.1016/j.future.2017.12.012.
[8] Caragliu A, Del Bo C, Nijkamp P. Smart cities in Europe. Journal of Urban Technology. 2011 Apr 1; 18(2): 65-82. https://doi.org/10.1080/10630732.2011.601117.
[9] Miri S. Investigating the Role of Civic Culture in Promoting Smart Environmental Intelligence [dissertation]. Kashan University, Kashan; 2020. [In Persian]
[10] Mirsepasi N. Analysis of Intelligent Transportation Effects in the Internet of Things Domain on National Sustainable Development Indices. Road. 2021 Sep 23; 29(108):143-160. doi: 10.22034/ROAD.2021.119329 [In Persian]
[11] Mousavi Davijani M. The role of Internet of Things in the development of smart cities, innovative applications, opportunities and challenges. [Internet]. 2019 [cited 2023 May 28]. Available from: https://sid.ir/paper/900412/fa (In Persian).
[12] Ali Z, Mahmood A, Khatoon S, Alhakami W, Ullah SS, Iqbal J, Hussain S. A Generic Internet of Things (IoT) Middleware for Smart City Applications. Sustainability. 2023 Jan;15(1):743. https://doi.org/10.3390/su15010743 
[13] Yazdani HR, Sohrabi B, Jalilian M. Identifying Qualitative Indicators for Evaluating IoT Business Models Based on Big Data Analysis in the Smart City. Modern Research in Decision Making. 2021 Jul 3;6(2):125-54. https://www.sid.ir/paper/1045447/fa [In Persian].
[14] Ageed ZS, Zeebaree SR, Sadeeq MM, Kak SF, Rashid ZN, Salih AA, Abdullah WM. A survey of data mining implementation in smart city applications. Qubahan Academic Journal. 2021 Apr 29;1(2):91-9. https://www.researchgate.net/publication/351154192
[15] Schwab K. The Fourth Industrial Revolution. [Internet]. 2023 Jan [cited 2023 May 28]. Available from: https://www.weforum.org/focus/fourth-industrial-revolution.
[16] Wikipedia. Fourth Industrial Revolution. [Internet]. 2023 Jan [cited 2023 May 28]. Available from: https://en.wikipedia.org/wiki/Fourth_Industrial_Revolution.
[17] Ziari K, Ehsanifard A. Future research of urban smart growth and probable and desirable scenario making with structural and network analysis method (Case study: Dar ol-marhame, Semnan). Urban Planning Knowledge. 2022 May 22; 6(1). https://upk.guilan.ac.ir/article_4675.html [In Persian].
[18] Yavari A. Designing a Model for Social Crisis Anticipation to Prevent Them by NAJA [Master’s thesis]. Tehran: Allameh Tabataba’i University; 2011. [In Persian].
[19] Khanalizadeh M. Futurology of the Structure of the European Union between 2025-2013 [Master’s thesis]. Tehran: Islamic Azad University, Central Tehran Branch; 2014. [In Persian].
[20] Bakhshi Sanjedari R. Futurology of Transportation Systems, Urban Smartification with a Focus on Sustainable Urban Development; Case Study: Tehran Metropolis [Master’s thesis]. Tehran: Islamic Azad University, Science and Research Branch; 2020. [In Persian].
[21] Pourali B. Evaluation of the Implementation of the Electronic City in Ardabil [Master’s thesis]. Ardabil: Mohaghegh Ardabili University; 2020. [In Persian]
[22] Ganchev I, Ji Z, O’Droma M. A Generic IoT Architecture for Smart Cities. In: ISSC 2014/CIICT 2014; 2014.
[23] Qian Y, Wu D, Bao W, Lorenz P. The internet of things for smart cities: Technologies and applications. IEEE Network. 2019 Mar 27;33(2):4-5. doi: 10.1109/MNET.2019.1800134
[24] Alizadeh T. Global trends of smart cities. Elsevier; 2021.
[25] Sujatha R, Ephzibah EP, Dharinya SS. IoTBDs Applications: Smart Transportation, Smart Healthcare, Smart Grid, Smart Inventory System, Smart Cities, Smart Manufacturing, Smart Retail, Smart Agriculture, etc. In: The Internet of Things and Big Data Analytics; 2020 Jun 7. Auerbach Publications. p. 275-300.
[26] Janssen M, Luthra S, Mangla S, Rana NP, Dwivedi YK. Challenges for adopting and implementing IoT in smart cities: An integrated MICMAC-ISM approach. Internet Research. 2019 Aug 14;29(6):1589-616. https://doi.org/10.1108/INTR-06-2018-0252
[27] Zanella A, Bui N, Castellani A, Vangelista L, Zorzi M. Internet of things for smart cities. IEEE Internet of Things Journal. 2014 Feb 14;1(1):22-32. doi: 10.1109/JIOT.2014.2306328
[28] Maxwell JC. A treatise on electricity and magnetism. Oxford: Clarendon Press; 1873.
[29] Ranjbar AH. An overview of the necessity of Internet of Things in smart city projects, a new approach in sustainable urban development. Applied Researches in Management and Humanities. 2022 Jun 22;7(3):35-46. https://j.armh.ir/ [In Persian]
[30] Janssen M, Luthra S, Mangla S, Rana NP, Dwivedi YK. Challenges for adopting and implementing IoT in smart cities: An integrated MICMAC-ISM approach. Internet Research. 2019 Aug 14;29(6):1589-616. https://doi.org/10.1108/INTR-06-2018-0252
[31] Badis H, Rida K, Sherali Z, Ashraf F. Internet of Things (IoT) Technologies for Smart Cities. September 2017. https://www.researchgate.net/publication/335516688
[32] Mohammadi M, Ghafari Gilande A, Yazdani MH. Assessing the effectiveness of the city from smart city indicators (case study: Zanjan city). Researches of Human Geography. 2021 Jun 22; 53(2): 43-521. https://www.sid.ir/paper/377934/fa [In Persian]
[33] Sharbatdar M, Kahani M, Javadi V, Ghahremani A, Talebiyan H, Tayerani A, Gangi A. A comparative study of the smart cities of Amsterdam, Barcelona and New York and an introduction to the studies of the Mashhad Smart City Document, the 8th Electronic Administrative System Conference. 2015. [In Persian]
[34] Poorahmad A, Ziyari K, Hataminejad H, Parsa S. Explaining the concept and characteristics of a smart city. Bagh Nazar magazine. 2018;5-26. https://www.sid.ir/paper/125472/fa [In Persian]
[35] Fahmfam G, Hamidi H. Factors affecting the development and management of smart city approach using a combination of big data and the internet of things and cloud computing technologies. Iranian Journal of Information Processing and Management. 2022 Dec 10;34(2):557-84. https://www.sid.ir/paper/404327/fa [In Persian]
[36] Fallahi A, Faraji A, Gharibi A. Analysis of Key Barriers to the use of the Internet of Things in Iranian Smart Cities. [In Persian]
[37] Harmon RR, Castro-Leon EG, Bhide S. Smart cities and the internet of things, in ‘2015 Portland International Conference on Management of Engineering and Technology (PICMET)’. https://ieeexplore.ieee.org/document/6740844
[38] Deakin M, Reid A. Smart cities: Under-gridding the sustainability of city-districts as energy efficient-low carbon zones. Journal of Cleaner Production. 2018 Feb 1;173:39-48. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.054
[39] Moreno MV, Terroso-Sáenz F, González-Vidal A, Valdés-Vela M, Skarmeta AF, Zamora MA, Chang V. Applicability of big data techniques to smart cities deployments. IEEE Transactions on Industrial Informatics. 2016 Sep 1; 13(2): 800-9. doi: 10.1109/TII.2016.2605581
[40] Tanwar S, Tyagi S, Kumar S. The role of internet of things and smart grid for the development of a smart city. In: Intelligent Communication and Computational Technologies: Proceedings of Internet of Things for Technological Development, IoT4TD 2017; 2018. Springer Singapore. p. 23-33.
[41] Jha S, Nkenyereye L, Joshi GP, Yang E. Mitigating and monitoring smart city using internet of things. Computers, Materials & Continua. 2020 Jan 1; 65(2): 1059-79. https://doi.org/10.32604/cmc.2020.011754
[42] Bellini P, Nesi P, Pantaleo G. IoT-enabled smart cities: A review of concepts, frameworks and key technologies. Applied Sciences. 2022 Feb 3; 12(3): 1607. https://doi.org/10.3390/app12031607
[43] Hu Z, Bai Z, Yang Y, Zheng Z, Bian K, Song L. UAV aided aerial-ground IoT for air quality sensing in smart city: Architecture, technologies, and implementation. IEEE Network. 2019 Mar 27; 33(2): 14-22. doi: 10.1109/MNET.2019.1800214
[44] Ni J, Lin X, Shen XS. Toward edge-assisted Internet of Things: From security and efficiency perspectives. IEEE Network. 2019 Mar 27; 33(2): 50-7. doi: 10.1109/MNET.2019.1800229
[45] Hao Y, Miao Y, Hu L, Hossain MS, Muhammad G, Amin SU. Smart-Edge-CoCaCo: AI-enabled smart edge with joint computation, caching, and communication in heterogeneous IoT. IEEE Network. 2019 Mar 27; 33(2): 58-64. doi: 10.1109/MNET.2019.1800235
[46] Khattak HA, Farman H, Jan B, Din IU. Toward integrating vehicular clouds with IoT for smart city services. IEEE Network. 2019 Mar 27; 33(2): 65-71. doi: 10.1109/MNET.2019.1800236
[47] Qi F, Zhu X, Mang G, Kadoch M, Li W. UAV network and IoT in the sky for future smart cities. IEEE Network. 2019 Mar 27; 33(2): 96-101. doi: 10.1109/MNET.2019.1800250
[48] Liu Y, Yang C, Jiang L, Xie S, Zhang Y. Intelligent edge computing for IoT-based energy management in smart cities. IEEE Network. 2019 Mar 27; 33(2): 111-7. doi: 10.1109/MNET.2019.1800254.
[49] Godet M, Durance P, Gerber A. Strategic foresight la prospective. Cahiers du LIPSOR. 2008;143. 
[50] Kamandari, M. & Rahnama, M.R. Evaluation of smart city indicators in the four regions of Kerman city. Geographical Space. 2017 Sep 10; 17(58): 209-26. http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-1685-fa.html [In Persian]
[51] Mashhad Municipality. Mashhad urban area information. 2018, Mashhad: Mashhad Municipality. [In Persian] Available from: https://new.mashhad.ir/
[52] Advisors of the Municipality of Etminan Sharq. 17 districts of Mashhad (not implemented yet) 2023. Available from: https://www.mashhad-city.ir/17-mantaghe/
[53] Maravi L, Behzadfar M, Mofidi Shemirani SM. Analyzing the challenges facing the realization of a smart city, a case study: Mashhad city. Stable Quarterly. 2022; 5(1): 45-58. doi: 10.22034/JSC.2022.311642.1578
[54] Anabestani A, Hosieni SP. Analysis of Key Drivers Affecting the Acceptance of Community-based Tourism in Rural Settlements with a Futuristic Approach (Case Study: Shirvan County). Journal of Geography and Development. 2021; 19(65): 171-202. doi: 10.22111/j10.22111.2021.6531 [In Persian]
[55] Godet M. Creating Futures: Scenario Planning as a strategic management tool. Washington, DC: Economica. Economica Brookings diffusion. 2006.