مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-211871220270319Urban profile: An integrated analysis of Mehriz with an emphasis on water governance and spatial justice in arid climatesپروندۀ شهری: تحلیل یکپارچۀ مهریز با تأکید بر حکمرانی آب و عدالت فضایی در اقلیم خشک42724709510.22034/uep.2026.583311.1900FAسیده صباجمالیدانشجوی کارشناسی ارشد برنامهریزی شهری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران0009-0006-9949-6107امینمحتاجالله یزدیکارشناسی ارشد برنامهریزی منطقهای، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران0009-0002-2193-8180Journal Article20260526The garden city of Mehriz faces simultaneous challenges of water crisis, spatial inequality, and weak urban governance, which threaten its ecological sustainability and historical identity. Using a case study approach, this research utilized national population and housing census data, statutory documents, and field observations, analyzing data by integrating six analytical frameworks: SWOT, DPSIR, PESTEL, Porter, VRIO, and fishbone. Results showed the Mehriz plain aquifer declines by 0.5 to 1 meter annually, and approximately 30 percent of water is wasted in the distribution network. Also, the city’s per capita green space (6.6 square meters) is lower than the national standard, and a significant gap exists between the population density of the historic fabric (over 120 persons per hectare) and peripheral developments (under 50 persons per hectare). The DPSIR analysis demonstrated that aquifer depletion intensifies spatial inequality through orchard degradation, land-use conversion, and reduced environmental quality. The VRIO analysis indicated that qanats and the garden-city structure, despite their value, rarity, and inimitability, have not become a developmental advantage due to weak institutional organization. Furthermore, the fishbone analysis identified the root of problems in institutional fragmentation, poor coordination among responsible agencies, and the dominance of static physical planning. Accordingly, the main challenge of Mehriz is not absolute water scarcity, but the weakness of integrated water and spatial governance. Establishing integrated aquifer and garden-city management, reducing network water loss, continuously monitoring water resources, and utilizing qanat capacities in urban planning can enhance the resilience of this garden city in arid climate conditions.باغشهر مهریز با چالشهای همزمان بحران آب، نابرابری فضایی و ضعف حکمرانی شهری مواجه است که پایداری اکولوژیک و هویت تاریخی آن را تهدید میکند. این پژوهش با رویکرد مطالعۀ موردی، از دادههای سرشماری عمومی نفوس و مسکن، اسناد فرادست و مشاهدات میدانی بهره گرفت و تحلیل دادهها را با تلفیق شش چارچوب تحلیلی شامل SWOT، DPSIR، PESTEL، Porter، VRIO و Fishbone انجام داد. نتایج نشان داد تراز آبخوان دشت مهریز سالانه 5/0 تا ۱ متر افت میکند و حدود ۳۰ درصد آب در شبکۀ توزیع هدر میرود. همچنین، سرانۀ فضای سبز شهر (6/6 مترمربع) پایینتر از استاندارد ملی است و شکاف قابل توجهی میان تراکم جمعیتی بافت تاریخی (بیش از ۱۲۰ نفر در هکتار) و توسعههای پیرامونی (کمتر از ۵۰ نفر در هکتار) وجود دارد. تحلیل DPSIR نشان داد افت آبخوان از طریق زوال باغها، تغییر کاربری اراضی و کاهش کیفیت محیطی، نابرابری فضایی را تشدید میکند. تحلیل VRIO نیز بیانگر آن است که قناتها و ساختار باغشهری، با وجود ارزشمندی، نایابی و دشواری تقلید، به دلیل ضعف سازماندهی نهادی به مزیت توسعهای تبدیل نشدهاند. همچنین، تحلیل Fishbone ریشۀ مشکلات را در پراکندگی نهادی، ضعف هماهنگی بین دستگاههای مسئول و غلبۀ برنامهریزی کالبدی ایستا شناسایی کرد. بر ایناساس، چالش اصلی مهریز نه کمبود مطلق منابع آب، بلکه ضعف حکمرانی یکپارچۀ آب و فضا است. استقرار مدیریت یکپارچۀ آبخوان و باغشهر، کاهش هدررفت شبکه، پایش مستمر منابع آب و بهرهگیری از ظرفیت قناتها در برنامهریزی شهری، میتواند تابآوری این باغشهر را در شرایط اقلیم خشک ارتقا دهد.https://www.juep.net/article_247095_20eb29960f85b7695705f150039ee0d0.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-211871220260829Economic-implementation prioritization of sustainable transport policies in Tehran: A scenario-based multi-criteria analysis with a phased policy approachاولویتبندی اقتصادی-اجرایی سیاستهای حملونقل پایدار در تهران: تحلیل سناریوها و تصمیمگیری چندمعیاره با رویکرد مرحلهای284724729510.22034/uep.2026.589518.1941FAنادرقائممقامی نوریدانشجوی دکتری مدیریت صنعتی، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربیصدیقرئیسیاستاد، گروه مهندسی صنایع، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0002-4939-1335فرهادحسینزاده لطفیاستاد، گروه ریاضی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانعلیشهابیاستادیار، گروه مهندسی صنایع، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانJournal Article20260701Tehran faces the simultaneous challenges of traffic congestion, chronic air pollution, and severe financial and implementation constraints. Under such conditions, the key policy question is not merely to identify the most effective intervention, but to determine the implementation priority, complementary role, and phased sequencing of policies. To address this question, the present study evaluates 11 policy options, including seven stand-alone policies and four combined packages for the 2024-2030 horizon. The study employs a quantitative, two-stage design. First, the outcomes of the scenarios were extracted from an upstream hybrid simulator based on system dynamics, agent-based modeling, and machine learning; the criteria were then weighted using the CRITIC method, and the options were ranked using TOPSIS. In addition, several policy weighting structures were used to analyze the sensitivity of the results. Ten evaluation criteria were considered, covering three domains: transport effectiveness, pollution and health cost reduction, and financial and implementation feasibility. The findings indicate that the low-risk package (Scenario 8) is the most suitable initial option under balanced weighting. Local fleet emissions reduction (Scenario 6) constitutes the cornerstone of clean-air policy, while time-based travel demand management (Scenario 1) is the best starting point under severe financial constraints. The main innovation of the article lies in providing a practical framework for the economic-implementation prioritization of policies and for designing a phased roadmap for sustainable transport under resource-constrained conditions.تهران با چالشهای همزمان ازدحام ترافیکی، آلودگی مزمن هوا و محدودیتهای شدید مالی و اجرایی مواجه است. در چنین شرایطی، پرسش کلیدی سیاستگذاری نه فقط تشخیص اثرگذارترین مداخله، بلکه تعیین اولویت اجرایی، نقش مکمل و توالی مرحلهای سیاستها است. این مطالعه با هدف پاسخ به این پرسش، یازده گزینۀ سیاستی شامل هفت سیاست منفرد و چهار بستۀ ترکیبی را برای افق ۲۰۲۴ ـ ۲۰۳۰ ارزیابی میکند. روش پژوهش کمّی و دومرحلهای است. ابتدا پیامدهای سناریوها از یک شبیهساز ترکیبی بالادستی مبتنی بر پویایی سیستم، مدلسازی عاملبنیان و یادگیری ماشین استخراج شد؛ سپس معیارها با روش CRITIC وزندهی و گزینهها با TOPSIS رتبهبندی شدند. همچنین، چندین ساختار وزندهی سیاستی برای تحلیل حساسیت نتایج به کار رفته است. معیارهای ارزیابی دهگانهاند و سه حوزۀ اثرگذاری حملونقلی، کاهش آلودگی و هزینۀ سلامت، و امکانپذیری مالی ـ اجرایی را پوشش میدهند. یافتهها نشان میدهد بستۀ کمریسک (سناریوی ۸) در وزندهی متوازن مناسبترین گزینۀ آغازین است. کاهش آلایندگی محلی ناوگان (سناریوی ۶) ستون سیاست هوای پاک و مدیریت زمانی تقاضای سفر (سناریوی ۱) بهترین نقطۀ شروع در شرایط محدودیت مالی شدید است. نوآوری اصلی مقاله در ارائۀ چارچوبی کاربردی برای اولویتبندی اقتصادی ـ اجرایی سیاستها و طراحی نقشۀ راه مرحلهای حملونقل پایدار در شرایط محدودیت منابع است.https://www.juep.net/article_247295_71235266a6c10f2a822e0263871cd3ce.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-211871220270220A justice-oriented multilayer analysis of urban travel behavior in Tehran: Integrating psychological, social, and structural dimensionsتحلیل چندلایۀ رفتار سفر شهری در تهران؛ رویکردی عدالتمحور به تعاملات روانشناختی، اجتماعی و ساختار486724691910.22034/uep.2026.578775.1861FAسمیهآهنیاستادیار دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0003-0704-4957ویداایوبیکارشناسی ارشد برنامهریزی منطقهای، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران0009-0002-3850-1604نیوشالواسانیدانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20260404Conventional models of travel demand analysis have largely relied on objective variables such as time, cost, and accessibility, and they fall short in explaining the complex linkages among the psychological, social, and structural factors that underlie travel behavior. Adopting an interdisciplinary, justice-oriented approach, this study undertakes a multilayered analysis of urban travel behavior in Tehran metropolis to elucidate the roles of subjective perceptions, social identity, and spatial inequalities in shaping transportation choices. The study adopted an exploratory-interpretive method within a convergent (embedded) mixed-methods framework. In the quantitative phase, data were collected purposively via a questionnaire comprising 19 indicators from 40 citizens whose travel destinations lay within Tehran’s traffic control zone, and were analyzed using exploratory factor analysis. In the qualitative phase, 18 in-depth semi-structured interviews were conducted with citizens from various districts of Tehran until theoretical saturation was achieved. The integration of the two phases occurred at the interpretive stage: the quantitative findings helped identify and classify the latent structures influencing travel behavior, while the qualitative data, by revealing lived experience, perceptions of justice, cognitive load, travel-related anxiety, and the symbolic meanings of mobility modes, contributed to deepening and validating the results. The advantage of this approach over prior studies lies in its ability to move beyond one-dimensional analyses and offer a multilevel framework for understanding the interplay among spatial structure, social position, and travel behavior. The findings suggest that achieving transportation justice necessitates moving beyond formal equality of access to simultaneously address lived experiences, regional disparities, and the socio-psychological dimensions of urban mobility. The proposed ecosystem-based and justice-oriented strategies are grounded in reducing cognitive load, enhancing psychological security in travel, and elevating the role of public transportation in accordance with the diverse circumstances and experiences of citizens.الگوهای رایج تحلیل تقاضای سفر عمدتاً بر متغیرهای عینی نظیر زمان، هزینه و دسترسی استوار هستند و در تبیین پیوندهای پیچیده میان عوامل روانشناختی، اجتماعی و ساختاری رفتار سفر با کاستی مواجهاند. پژوهش حاضر با رویکردی میانرشتهای و عدالتمحور، به تحلیل چندلایه رفتار سفر شهری در کلانشهر تهران پرداخته و میکوشد نقش ادراکات ذهنی، هویت اجتماعی و نابرابریهای فضایی را در شکلدهی به انتخابهای حملونقلی تبیین کند. این مطالعه با روش اکتشافی _ تفسیری و الگوی لانهزنبوری طراحی شده است. در بخش کمی، دادهها بر پایۀ پرسشنامهای شامل ۱۹ شاخص از ۴۰ شهروند که مقصد سفرشان محدودۀ طرح ترافیک تهران بود، به صورت هدفمند گردآوری و با تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شد. در بخش کیفی، ۱۸ مصاحبۀ عمیق نیمهساختاریافته با شهروندان مناطق مختلف تهران تا دستیابی به اشباع نظری انجام گرفت. تلفیق دو بخش در تفسیر نهایی صورت گرفت؛ یافتههای کمی به شناسایی و طبقهبندی ساختارهای پنهان مؤثر بر رفتار سفر کمک کرد و دادههای کیفی با آشکارسازی تجربۀ زیسته، ادراک عدالت، بار شناختی، اضطراب سفر و معانی نمادین شیوههای جابهجایی، به تعمیق و اعتباربخشی نتایج انجامید. مزیت این رویکرد نسبت به مطالعات پیشین، عبور از تحلیلهای تکبعدی و ارائۀ چارچوبی چندسطحی برای فهم تعامل میان ساختار فضایی، موقعیت اجتماعی و کنش سفر است. یافتهها نشان میدهد تحقق عدالت حملونقلی مستلزم فراتر رفتن از برابری صوری در دسترسی و توجه همزمان به تجربۀ زیسته، تفاوتهای منطقهای و ابعاد اجتماعی _ روانشناختی جابهجایی شهری است. راهبردهای بوممحور و عدالتمحور پیشنهادی بر کاهش بار شناختی، تقویت امنیت روانی سفر و ارتقای جایگاه حملونقل عمومی متناسب با شرایط متفاوت شهروندان استوار است.https://www.juep.net/article_246919_14b4d6e9f38d8ba16cd8dacf6776417e.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-211871220270220Presentation of a process and content model of the housing planning system and its measurement indicatorsارائۀ الگوی فرایندی و محتوایی نظام برنامهریزی مسکن و شاخصهای اندازهگیری آن688624510310.22034/uep.2026.565225.1794FAراضیهآهنیدانشجوی کارشناسی ارشد برنامهریزی شهری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایراناحمدخلیلیاستادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایرانJournal Article20251209United Nations reports indicate that approximately one-third of the global population experiences some form of housing shortage. Most existing solutions tend to be temporary rather than addressing the root causes, resulting in a lack of coordination among different planning levels and limited transparency regarding the roles of involved institutions. A primary cause of this worldwide housing challenge is the absence of a cohesive framework that includes all sectors of the housing planning system – one that clearly defines the mechanisms of its components and offers a comprehensive view of the entire planning system. This research aims to analyze the concept and identify indicators of a housing planning system, and to propose a process- and content-based model as well. Using an inductive part-to-whole approach, the study strives to make housing planning more transparent as a distinct component of urban policymaking. By leveraging credible articles from Scopus and Web of Science alongside global best practices, this work is classified as applied and archival research. The findings include a 72-indicator system for the housing planning system in its broad global sense (e.g., economic indicators like the housing-price-to-income ratio, or institutional indicators like the level of coordination from national to local levels). Additionally, it presents a process and content model consisting of three levels: the outer layer (macro theories and contextual factors), the planning process (legal structure, governance, finance, and demand-supply management), and the measurement and evaluation level (covering housing quality and process assessment), clearly defining the internal relationships between these components.گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد حدود یکسوم جمعیت جهان، دارای نوعی کمبود مسکن هستند. اکثر راهحلها در جهت رفع مشکلات حوزۀ مسکن، به صورت مقطعی ـ و نه اساسی ـ بوده که به عدم هماهنگی در سطوح مختلف برنامهریزی مسکن و فقدان شفافیت نقش نهادهای درگیر منجر شده است. از اساسیترین دلایل مشکل مسکن به عنوان چالشی بزرگ در سرتاسر جهان، نبود یک چارچوب هماهنگکننده، متشکل از تمام بخشهای نظام برنامهریزی مسکن است که سازوکار اجزای مختلف آن با هم را بهروشنی تبیین کند و دیدی جامع و مانع از کلیت نظام برنامهریزی مسکن ارائه دهد.<br>این پژوهش با دو هدفِ واکاوی مفهوم و شناسایی شاخصهای نظام برنامهریزی مسکن و ارائۀ یک الگوی فرایندی و محتوایی برای آن از طریق روش استقرایی جزء به کل، در جهت شفافیتبخشی به برنامهریزی مسکن به عنوان یک بخش جداگانه در سیاستگذاری شهری نگاشته شده است و با بهرهگیری از مقالات معتبر مستخرج از پایگاههای استنادی Scopus و Web Of+ Science و تجارب معتبر جهانی، در دستۀ مطالعات عملگرا و آرشیوی جای میگیرد.<br>یافتههای این پژوهش، شامل یک سیستم شاخص 72گانه برای نظام برنامهریزی مسکن به مفهوم عام در جهان (نظیر شاخص اقتصادی نسبت قیمت متوسط مسکن به درآمد خانوار یا شاخص نهادی میزان هماهنگی بیننهادی ملی تا محلی) و یک الگوی فرایندی و محتوایی شامل سه سطحِ لایه بیرونی (نظریات کلان و عوامل زمینه)، فرایند برنامهریزی (ساختار قانونی، حکمرانی، حوزۀ مالی و مدیریت تقاضا و عرضه) و سطح سنجش و ارزیابی (شامل سنجش کیفیت مسکن و ارزیابی فرایند) است که روابط درونی اجزا با هم در آن مشخص شدهاست.https://www.juep.net/article_245103_8bb343c2504093e61949d33500fab072.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-211871220270220From aesthetic planting design to health-oriented planting design: A critical review of the paradigm shift in urban green space planting designاز طراحی کاشت زیباشناسانه تا طراحی کاشت سلامتمحور: مروری نقادانه بر تغییر پارادایم در طراحی کاشت فضای سبز شهری8811324674910.22034/uep.2026.584594.1909FAرضاباقریاستادیار گروه علوم باغبانی و مهندسی فضای سبز، دانشگاه زابل، زابل، ایران0000-0001-6265-4534مریمرحیمیاستادیار گروه علوم باغبانی و مهندسی فضای سبز، دانشگاه زابل، زابل، ایرانJournal Article20260602Growing evidence from environmental psychology, epidemiology, neuroscience, and landscape architecture has highlighted the contribution of urban green spaces to mental health and well-being, leading to a gradual shift in planting design from a purely aesthetic practice toward a health-oriented approach. Despite the expanding literature on nature–health relationships, a comprehensive framework explaining the dimensions of therapeutic planting design and the challenges of this emerging paradigm remains lacking. This study critically examines the theoretical foundations, empirical evidence, and transition challenges of therapeutic planting design and proposes a conceptual framework to evaluate and guide this shift. A critical review was conducted using the SALSA framework (search, appraisal, synthesis, and analysis). Literature was retrieved from Scopus, PubMed, Google Scholar, and SID databases. From the initial 1624 records identified, 80 studies published between 2015 and 2026 that met the inclusion criteria were quality assessed and synthesized using Braun and Clarke’s thematic analysis.<br>The findings indicate that three major theoretical perspectives constitute the conceptual foundations of health-oriented planting design, including stress reduction theory, attention restoration theory, and the therapeutic landscapes approach. Thematic analysis further identified five key challenges: the tension between conventional aesthetics and health-oriented multisensory aesthetics; the native–exotic plant dilemma; the misconception of a one-size-fits-all healing garden; the research–practice gap; and the quantity–quality gap in urban green space planning. The findings demonstrate that urban planting design is undergoing a paradigm shift from a predominantly aesthetic approach toward a health-oriented one. The proposed five-level conceptual framework, the principal contribution of this study, conceptualizes this transition as a continuum from aesthetic planting to integrated health-oriented planting design, providing an evidence-informed basis for the design, evaluation, and policy development of urban green spaces.شواهد علمی فزاینده از روانشناسی محیطی، اپیدمیولوژی، علوم اعصاب و معماری منظر، نقش فضاهای سبز شهری را در سلامت روان و بهزیستی برجسته ساخته و به تغییر تدریجی طراحی کاشت از کارکردهای صرفاً زیباشناختی به سمت رویکردی سلامتمحور منجر شده است. علیرغم گسترش ادبیات مربوط به روابط طبیعت و سلامت، چارچوب جامعی که ابعاد طراحی کاشت درمانبخش و چالشهای این پارادایم نوظهور را تبیین کند، همچنان وجود ندارد. این مطالعه به بررسی انتقادی مبانی نظری، شواهد تجربی و چالشهای گذار به طراحی کاشت درمانبخش میپردازد و چارچوبی مفهومی برای ارزیابی و هدایت این تغییر ارائه میدهد. مرور نقادانه با استفاده از چارچوب SALSA (جستوجو، ارزیابی، ترکیب و تحلیل) انجام شد. ادبیات از پایگاههای داده Scopus، PubMed، Google Scholar و SID بازیابی شد. از ۱۶۲۴ رکورد ابتدایی شناساییشده، ۸۰ مطالعۀ منتشرشده بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ که معیارهای ورود را داشتند، تحت ارزیابی کیفیت قرار گرفتند و با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک ترکیب شدند. یافتهها نشان میدهد سه دیدگاه نظری عمده ـ نظریۀ کاهش استرس، نظریۀ بازیابی توجه و رویکرد مناظر درمانبخش ـ مبانی مفهومی طراحی کاشت سلامت محور را تشکیل میدهند. تحلیل مضمونی مطالعات همچنین پنج چالش کلیدی را شناسایی کرد: تنش بین زیباییشناسی متعارف و زیباییشناسی چندحسی سلامتمحور، دوراهی گونههای بومی در برابر وارداتی، تصور نادرست از باغ شفابخش یکسان برای همه، شکاف پژوهش ـ عمل، و شکاف کمیت ـ کیفیت در برنامهریزی فضاهای سبز شهری. یافتهها نشان میدهد طراحی کاشت شهری در حال گذر از یک رویکرد عمدتاً زیباشناختی به سمت رویکردی سلامتمحور است. چارچوب مفهومی پنجسطحی پیشنهادی، که نوآوری اصلی این مطالعه است، این گذار را به عنوان طیفی از طراحی کاشت زیباشناسانه تا طراحی کاشت یکپارچۀ سلامتمحور مفهومسازی میکند و مبنایی مبتنی بر شواهد برای طراحی، ارزیابی و توسعۀ سیاستهای فضاهای سبز شهری فراهم میآورد.https://www.juep.net/article_246749_0d9cb1fbb153e6577a2d256eee905a61.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-211871220270220Identification and prioritization of influential criteria in the failure of construction industry projects during the operation phase from a project management perspectiveشناسایی و اولویتبندی معیارهای تأثیرگذار در عدم موفقیت پروژههای صنعت ساخت در فاز بهرهبرداری از منظر مدیریت پروژه11412924566310.22034/uep.2026.569118.1813FAحمیدرضاآیتیکارشناسی ارشد، گروه مدیریت پروژه و ساخت، دانشکدۀ مهندسی معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران0009-0009-6458-9735فرهادسعیدیاستادیار، گروه مهندسی عمران، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0002-8986-1178سعیدیوسفیاستادیار، گروه مدیریت پروژه و ساخت، دانشکدۀ مهندسی معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-5934-7821مهیارزندپوراصلکارشناسی ارشد، گروه مدیریت ساخت، دانشکدۀ مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران0009-0009-6458-9735Journal Article20251227The present study aims to identify and prioritize the influential criteria contributing to the failure of construction industry projects during the operation phase from a project management perspective. Since the long-term performance of buildings during their operational period determines the true success of the project, and studies indicate the gap in local frameworks in this area, this research employed a qualitative content analysis-based grounded theory approach. Data were collected through two principal channels: a systematic review of 23 reputable domestic and international scientific articles, and semi-structured interviews with 20 experts and specialists in project management and the construction industry, from which 15 responses were selected for final analysis using purposive sampling. The collected data were analyzed using MAXQDA software, resulting in the extraction of 59 conceptual codes categorized into eight principal components for failure factors, as well as 45 conceptual codes categorized into eight principal components for optimization and prevention strategies during the operation phase. The findings indicate that deficiencies in primary design and engineering, the absence of comprehensive maintenance and repair programs, inefficient human resource management, stakeholder misalignment, and the deliberate neglect of tacit and experiential knowledge held by local operators constitute the most critical reasons for project failure, despite apparent success in the traditional triangle of time, cost, and quality. Conversely, strategies such as implementing asset lifecycle management, employing life-cycle costing analysis, empowering operation teams, and establishing intelligent monitoring systems can significantly contribute to enhancing the long-term sustainability of project performance. The comprehensive model proposed in this research provides an operational framework for project managers, employers, and construction industry policymakers, enabling them to adopt a preventive and systematic approach to avert costly failures during the operational phase.پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویتبندی معیارهای تأثیرگذار در عدم موفقیت پروژههای صنعت ساخت در فاز بهرهبرداری از منظر مدیریت پروژه انجام شده است. از آنجا که عملکرد بلندمدت ساختمانها در دورۀ بهرهبرداری تعیینکنندۀ موفقیت واقعی پروژه محسوب میشود و بررسیها نشاندهندۀ خلأ چارچوبهای بومی در این حوزه است، در این تحقیق از روش نظریهپردازی مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی استفاده شد. دادهها از دو مسیر اصلی گردآوری شد: نخست، مرور نظاممند ۲۳ مقالۀ علمی معتبر داخلی و خارجی و دوم، مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان و متخصصان مدیریت پروژه و صنعت ساخت که از میان آنها پاسخهای ۱۵ نفر با استفاده از نمونهگیری هدفمند برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیل دادهها با بهرهگیری از نرمافزار MaxQda انجام پذیرفت و در نهایت، ۵۹ کد مفهومی در قالب ۸ مؤلفۀ اصلی برای عوامل به شکست و ۴۵ کد مفهومی در قالب ۸ مؤلفۀ اصلی برای راهکارهای بهینهسازی و پیشگیری از شکست در فاز بهرهبرداری احصا منجر شد. یافتهها مبین آن است که عواملی نظیر ضعف در طراحی و مهندسی اولیه، نبود برنامۀ جامع نگهداری و تعمیرات، مدیریت ناکارآمد منابع انسانی، ناهماهنگی ذینفعان، و غفلت از دانش ضمنی و تجربی بهرهبرداران محلی، از مهمترین دلایل ناکامی پروژهها علیرغم موفقیت ظاهری در مثلث سنتی زمان، هزینه و کیفیت هستند. در مقابل، راهکارهایی نظیر پیادهسازی مدیریت مبتنی بر چرخۀ عمر دارایی، استفاده از تحلیل هزینههای چرخۀ عمر، توانمندسازی تیمهای بهرهبرداری و استقرار سیستمهای پایش هوشمند، میتوانند نقش بسزایی در افزایش پایداری عملکرد پروژه در بلندمدت ایفا کنند. مدل جامع ارائهشده در این پژوهش، چارچوبی عملیاتی برای مدیران پروژه، کارفرمایان و سیاستگذاران صنعت ساخت فراهم میآورد تا با رویکردی پیشگیرانه و سیستماتیک، از بروز شکستهای پرهزینه در فاز بهرهبرداری جلوگیری کنند.https://www.juep.net/article_245663_9a267d956d44341d6375c903f5403ca5.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-211871220270220Analyzing the structure and interregional effects of spatial competitiveness using a multiregional input-output approach, case study: Tehran Metropolitan Region, Iranواکاوی ساختار و اثرات بین منطقهای رقابتپذیری فضایی با استفاده از روش داده ـ ستانده چندمنطقهای، مورد مطالعاتی منطقۀ کلانشهری تهران13014524798710.22034/uep.2026.587200.1927FAحمیدرضابهمنپور خالصیپژوهشگر دورۀ دکتری شهرسازی، دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0003-1329-6392اسفندیارزبردستاستاد گروه برنامهریزی منطقهای، دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0003-4572-9025فرشادنوریاندانشیار گروه برنامهریزی و مدیریت شهری، دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0003-2286-9738علیاصغربانوییاستاد گروه برنامهریزی و توسعۀ اقتصادی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران0009-0002-1591-2531Journal Article20260618The Tehran Metropolitan Region, as Iran’s most important economic and administrative center, holds a pivotal position in the spatial organization of the national economy. This article examines the structure and interregional effects of spatial competitiveness in this region using a multi-regional input-output approach. Methodologically, the study is quantitative, applied, and exploratory. Its scope is the Tehran Metropolitan Region within Iran’s national territory during 2021 (the Iranian calendar year 1400). Research data were compiled from national and regional accounts for 2021 and the national input-output table for 2016 (the Iranian calendar year 1395), published by the Statistical Center of Iran, and used to estimate a seven-region input-output table. Economic relations were analyzed through two complementary methods: multiplier decomposition and spatial backward and forward linkage indices. On the one hand, multiplier decomposition showed that sectors such as chemicals, oil, agriculture, and construction have considerable internal capacity to form production clusters, and the activities in the food industries, chemicals, construction, and machinery can stimulate production in other regions. On the other hand, the spatial backward and forward linkage indices indicated that Tehran’s main role at the macro level is better understood in terms of demand generation, the concentration of advanced services, management, coordination, and the organization of economic networks. Therefore, rather than being an input-oriented industrial pole, Tehran functions as a metropolitan node of service, management, demand, and network competitiveness within the national economy.منطقۀ کلانشهری تهران به عنوان مهمترین مرکز اقتصادی و مدیریتی کشور، جایگاهی تعیینکننده در سازمان فضایی اقتصاد ایران دارد. هدف این مقاله، واکاوی ساختار و اثرات بینمنطقهای رقابتپذیری فضایی منطقۀ کلانشهری تهران با استفاده از رویکرد داده ـ ستانده چندمنطقهای است. این پژوهش از نظر روش، کمی، کاربردی و اکتشافی است و قلمرو آن، منطقۀ کلانشهری تهران در ارتباط با فضای سرزمینی در سال 1400 است. دادههای پژوهش بر پایۀ حسابهای ملی و منطقهای سال 1400 و جدول داده ـ ستانده ملی سال 1395 مرکز آمار ایران تنظیم؛ و برای برآورد جدول داده ـ -ستانده هفتمنطقهای سرزمین استفاده شدهاند. برای تحلیل روابط اقتصادی، از دو روش مکمل شامل تجزیۀ ضرایب فزاینده و محاسبۀ شاخصهای پیوند پسین و پیشین فضایی استفاده شد. از یکسو تجزیۀ ضرایب فزاینده نشان میدهد بخشهایی مانند صنایع شیمیایی، نفت، کشاورزی و ساختمان ظرفیتهای داخلی قابل توجهی برای شکلدهی به خوشههای تولیدی دارند و فعالیت در بخشهای صنایع غذایی، شیمیایی، ساختمان و ماشینآلات میتواند تولید سایر مناطق را تحریک کند. از سوی دیگر، شاخصهای پیوند پسین و پیشین فضایی نشان میدهد نقش اصلی تهران در سطح کلان، بیشتر در ایجاد تقاضا، تمرکز خدمات پیشرفته، مدیریت، هماهنگی و سازماندهی شبکههای اقتصادی قابل تفسیر است. بنابراین، تهران بیش از آنکه قطب صنعتی نهادهمحور باشد، گره کلانشهری رقابتپذیری خدماتی، مدیریتی، تقاضایی و شبکهای در اقتصاد ملی است.https://www.juep.net/article_247987_6f310fc90a8ce36e2e5931a4efaaf1c8.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-211871220270220Data-driven representation of space syntax research in urban planning: A scientometric and network analysis approach using the Scopus Database (2017–2026)بازنمایی دادهمحور پژوهشهای نحو فضا در شهرسازی با رویکرد علمسنجی و تحلیل شبکهای در پایگاه Scopus (2017-2026)14615924819910.22034/uep.2026.587744.1931FAمرجانبهارینژاددانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران0009-0001-1748-1301پرویزاکبریاستادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ فنی و مهندسی، مجتمع آموزش عالی لارستان، فارس، ایران0000-0003-3406-1293Journal Article20260620This study maps the scientific landscape of space syntax research in urban planning using scientometric methods and network analysis, without addressing this domain’s theoretical foundations. The research data were extracted from the Scopus database using a systematic review procedure, and after data cleaning and screening, 739 articles were selected for final analysis. The analyses were conducted using VOSviewer, based on indicators such as keyword co-occurrence, total link strength, normalized citation counts, and the country-level co-authorship network. The findings indicate that scientific output in this field has exhibited a continuous upward trend, entering a phase of accelerated growth between 2017 and 2022. Keyword network analysis identified five major thematic clusters: urban planning and spatial analysis, spatial theory and configuration, urban morphology and development, architecture and the built environment, and visibility analysis and spatial tools. The keywords “space syntax” and “spatial analysis” constitute the core of the field’s knowledge structure and exhibit the highest total link strength. In addition, the themes of urban planning, urban design, and land use, despite their comparatively lower frequency, show higher scientific impact. At the international level, China and the United Kingdom account for the largest volumes of scientific output, whereas the United States, Italy, and the Netherlands play a more central role within scientific collaboration networks. The results suggest that space syntax has reached scientific maturity and is transitioning from theoretical concepts toward interdisciplinary, data-driven, and problem-oriented applications in urban planning.پژوهش حاضر با هدف ترسیم نقشۀ علمی حوزۀ نحو فضا در مطالعات شهرسازی، از روشهای علمسنجی و تحلیل شبکهای بهره گرفته است، بدون آنکه به تبیین مبانی نظری این حوزه بپردازد. دادههای پژوهش با روش مرور نظاممند از پایگاه Scopus استخراج شد و پس از پالایش و غربالگری، 739 مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیلها با نرمافزار VOSviewer و بر اساس شاخصهایی مانند همرخدادی کلیدواژهها، قدرت پیوند شبکهای، استناد نرمالشده و شبکۀ همتألیفی کشورها انجام شد. یافتهها نشان داد تولیدات علمی این حوزه روندی مستمر و صعودی داشته و بین سالهای 2017 تا 2022 وارد مرحلۀ رشد شتابان شده است. تحلیل شبکۀ کلیدواژهها پنج خوشۀ موضوعی اصلی را شناسایی کرد: برنامهریزی و تحلیل فضایی شهری، نظریه و پیکربندی فضایی، مورفولوژی و توسعۀ شهری، معماری و محیط ساختهشده و تحلیل دیدپذیری و ابزارهای مکانی. کلیدواژههای Space Syntax و Spatial Analysis هستۀ مرکزی ساختار دانش این حوزه را تشکیل میدهند و بیشترین قدرت پیوند را دارند. همچنین، موضوعات برنامهریزی شهری، طراحی شهری و کاربری زمین، با وجود فراوانی کمتر، از اثرگذاری علمی بالاتری برخوردارند. در سطح بینالمللی، چین و انگلستان بیشترین تولیدات علمی را دارند، در حالی که ایالات متحده، ایتالیا و هلند نقش محوریتری در شبکههای همکاری علمی ایفا میکنند. نتایج نشان میدهد حوزۀ نحو فضا به بلوغ علمی رسیده و مسیر تحول آن از مفاهیم نظری به سمت کاربردهای میانرشتهای، دادهمحور و مسئلهمحور در برنامهریزی شهری در حال حرکت است.https://www.juep.net/article_248199_717aef633dde1b27099bad0b6917eeb7.pdf