مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 7 7 2026 09 23 The role of community gardens in improving mental health and intergenerational bonding: evidence from Ekbatan town, Tehran نقش باغچه‌های اشتراکی در بهبود سلامت روانی و پیوند نسلی: شواهدی از شهرک اکباتان تهران 4 14 239993 10.22034/uep.2026.570170.1816 FA فرزاد محمدی پژوهشگر پسادکتری گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران 0000-0003-4893-8682 مهدی زندیه استاد گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران Journal Article 2026 01 01 Rapid urbanization in Iran’s metropolises, particularly in dense residential complexes such as Tehran’s Ekbatan Town, has resulted in social isolation, weakened intergenerational bonds, and mental health challenges. This study investigates the role of spontaneous community gardens as a low-cost tool for enhancing psychological well-being and intergenerational cohesion, providing policy implications for sustainable urban planning. A mixed-methods (quantitative-qualitative) approach was employed, with the study population consisting of active residents of Ekbatan’s community gardens. A standard questionnaire (including the WHO-5 scale, nine Likert items, and open-ended questions) was distributed among 88 participants (selected via purposive-snowball sampling). Instrument reliability was confirmed with Cronbach’s alpha coefficients of 0.91 and 0.85. Data were analyzed using SPSS (descriptive statistics, Pearson correlation, t-test) and thematic analysis. Findings indicated an average mental well-being score of 19.12 out of 25 and an intergenerational bonds score of 3.83 out of 5. The highest score belonged to “feeling useful through mutual learning” (4.33). Age group differences were not significant (p > 0.05), but a significant positive correlation was observed between weekly activity hours and both variables (r ≈ 0.30, p < 0.01). Qualitative analysis highlighted the main themes of “tranquility derived from connection with nature,” “intergenerational mutual learning,” and “strengthened civic participation.” These gardens can be integrated into urban regeneration policies and social health programs, shifting the planning paradigm from merely providing green space towards creating opportunities for participation within it. شهری‌سازی سریع در کلان‌شهرهای ایران، به‌ویژه مجتمع‌های پرتراکمی همچون شهرک اکباتان تهران، به انزوای اجتماعی، تضعیف پیوندهای بین‌نسلی و چالش‌های سلامت روان انجامیده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش باغچه‌های اشتراکی خودجوش به‌ عنوان ابزاری کم‌هزینه به منظور ارتقای رفاه روانی و انسجام نسلی و ارائۀ پیامدهای سیاستی برای برنامه‌ریزی پایدار شهری انجام شد. روش پژوهش ترکیبی (کمی ـ کیفی) و جامعۀ آماری آن، ساکنان فعال در باغچه‌های اشتراکی اکباتان بودند. پرسش‌نامه‌ای استاندارد (شامل مقیاس WHO-5، 9 گویه لیکرت و سؤالات باز) میان ۸۸ نفر (نمونه‌گیری هدفمند ـ گلوله‌برفی) توزیع شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ 0/91 و 0/85 تأیید شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS (آمار توصیفی، همبستگی پیرسون، آزمون t) و تحلیل مضمون صورت گرفت. یافته‌ها میانگین رفاه روانی 19/12 از ۲۵ و پیوند نسلی 3/83 از ۵ را نشان داد. بالاترین امتیاز به «احساس مفید بودن از یادگیری متقابل» (4/33) تعلق داشت. تفاوت گروه‌های سنی معنادار نبود (0/05 https://www.juep.net/article_239993_8b4835744a804a6d6cf681d8f47e0062.pdf