مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187520260723Comparative analysis of lived experiences of domestic and international tourists in the context of urban smart tourism along Tehran's Nofel Loshato axis (District 11)مقایسۀ تطبیقی تجربۀ زیستۀ گردشگران داخلی و خارجی در بستر گردشگری هوشمند شهری در محور نوفل لوشاتو منطقۀ 11 تهران42723590410.22034/uep.2025.562155.1788FAعطیهعسگریاستادیار، گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0003-2782-7465سید مهرشادجهانآبادیکارشناس ارشد، گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0009-0000-1845-6725Journal Article20251125Smart tourism in dynamic urban centers, particularly in historical–cultural destinations, requires rigorous investigation of its constraints and determinants due to marked differences in tourists’ lived experiences. The present study examines the smart tourism paradigm along Tehran’s Nofel Loshato axis, where a significant gap is observed between the experiences of domestic and international tourists. Adopting a descriptive-analytical strategy and a mixed-method (quantitative and qualitative), the research collected data through 200 purposive questionnaires with high reliability (Cronbach’s alpha > 0.875) and applied Pearson correlation tests, Friedman ranking, and interpretive structural modeling (ISM) for analysis. The statistical findings reveal a profound divergence in the perception of smart tourism dimensions: international tourists prioritize affective components such as digital and physical security, advanced service personalization, and multilingual capabilities, whereas domestic tourists focus more on cognitive–behavioral aspects, including ease of access to local information and data credibility. ISM analysis, as the methodological innovation of this research, clearly identifies structural and governance-related challenges, such as the absence of an integrated governance model (CH13), limitations of key platforms (CH10), and inefficient access infrastructures (CH5), as root variables shaping weaknesses in digital literacy. The results confirm a positive relationship between the six dimensions of smart tourism and destination success, underscoring the need to prioritize smart environment and smart mobility. The study proposes a phenomenologically informed conceptual model and a hierarchical structure of barriers that can underpin place-based strategies and managerial reforms for emerging destinations, aligning with the standards of scholarly research articles.موضوع گردشگری هوشمند در مراکز شهری پویا، بهویژه در مقصدهای تاریخی ـ فرهنگی، به دلیل تفاوتهای محسوس در تجربۀ زیستۀ گردشگران، نیازمند پژوهشهای دقیق در تحلیل موانع و عوامل مؤثر است. این مطالعه پارادایم گردشگری هوشمند را در محور نوفل لوشاتو تهران واکاوی میکند، جایی که شکاف معناداری میان تجارب گردشگران داخلی و بینالمللی مشاهده میشود. رویکرد تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و روششناسی ترکیبی (کمی و کیفی) است؛ دادهها با ۲۰۰ پرسشنامۀ هدفمند و با پایایی بالا (آلفای کرونباخ> 0/875) جمعآوری شد و از آزمونهای همبستگی پیرسون، رتبهبندی فریدمن و مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) برای تحلیل استفاده شد. نتایج آماری نشاندهندۀ واگرایی بنیادین در ادراک ابعاد گردشگری هوشمند است؛ گردشگران خارجی بر مؤلفههای عاطفی نظیر امنیت دیجیتال و فیزیکی، شخصیسازی پیشرفتۀ خدمات و قابلیتهای چندزبانه تأکید داشتند، در حالی که گردشگران داخلی بیشتر بر ابعاد شناختی ـ رفتاری، از جمله سهولت دسترسی به اطلاعات بومی و اعتبار دادهها متمرکز بودند. تحلیل ISM به عنوان نوآوری روششناختی تحقیق بهوضوح چالشهای ساختاری و حکمرانی، از جمله فقدان مدل حکمرانی یکپارچه (CH13)، محدودیت پلتفرمهای کلیدی (CH10) و زیرساختهای ناکارآمد دسترسی (CH5) را به عنوان متغیرهای ریشهای شناسایی کرد که بر ضعف سواد دیجیتال تأثیرگذارند. یافتهها رابطۀ مثبت میان ابعاد ششگانۀ گردشگری هوشمند و موفقیت مقصد را تأیید میکند و ضرورت اولویتدهی به محیط زیست هوشمند و حملونقل هوشمند را برجسته میسازد. پژوهش مدل مفهومی پدیدارشناسانه و ساختار سلسلهمراتبی موانع را ارائه داده که مبنای راهبردهای مکانمحور و اصلاحات مدیریتی مقاصد نوظهور است.https://www.juep.net/article_235904_330def8b213289e93fcfb678fbb545e2.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187520260723The function of religious rituals in the reproduction of collective spaces: studying the role of Ashura rituals in the formation of urban vitality in Javadiyeh neighborhood, Tehranکارکرد آیینهای مذهبی در بازتولید فضاهای جمعی: مطالعۀ نقش مراسم عاشورا در شکلگیری سرزندگی شهری محلۀ جوادیه تهران284323545510.22034/uep.2025.554367.1748FAآرشپوشاسبکارشناسی ارشد، گروه برنامهریزی و مدیریت شهری، دانشکدۀ شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-1658-937XJournal Article20251019In recent decades, increasing attention has been paid to the role of collective rituals in revitalizing urban spaces and fostering social cohesion, particularly in Middle Eastern cities. This study investigates how religious rituals contribute to spatial regeneration, the strengthening of social capital, and the formation of cultural identity within the urban fabric of Javadieh, Tehran. Employing a qualitative approach and a case study strategy, data were collected through 19 semi-structured interviews with residents and ritual organizers, complemented by field observations. Thematic analysis was conducted using MAXQDA 2022. The results revealed that rituals temporarily transform everyday spaces, enhance spatial vitality, and rebuild social relationships by fostering trust and solidarity among residents. Moreover, rituals act as mechanisms of collective memory, reinforcing the neighborhood’s cultural identity. However, the lack of institutional support and formal participatory frameworks poses challenges to the sustainability of these processes. The findings highlight the importance of community-based approaches in urban policymaking and underscore the need to recognize rituals as cultural assets and tools for urban regeneration. By providing an interdisciplinary perspective on the interrelation of space, ritual, and society, this study offers new insights into the cultural dynamics of contemporary cities.در دهههای اخیر، توجه به نقش آیینهای جمعی در پویایی فضاهای شهری و بازتولید انسجام اجتماعی، بهویژه در شهرهای خاورمیانه، افزایش یافته است. این پژوهش به بررسی چگونگی تأثیر آیینهای مذهبی بر بازآفرینی فضا، تقویت سرمایۀ اجتماعی و شکلگیری هویت فرهنگی در بافت شهری جوادیه (تهران) میپردازد. مطالعۀ حاضر با رویکرد کیفی و در قالب راهبرد مطالعۀ موردی انجام شد. دادهها از طریق ۱۹ مصاحبۀ نیمهساختیافته با ساکنان و برگزارکنندگان آیینهای مذهبی و نیز مشاهدات میدانی گردآوری شد. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل تماتیک و با بهرهگیری از نرمافزار MAXQDA 2022 صورت گرفت. نتایج نشان داد آیینها موجب دگرگونی موقت فضاهای روزمره و افزایش سرزندگی فضایی میشوند، روابط اجتماعی را بازسازی کرده و حس اعتماد و همبستگی را میان ساکنان تقویت میکنند. همچنین، آیینها به مثابه سازوکار حافظۀ جمعی عمل کرده و هویت فرهنگی محله را تثبیت میکنند. در عین حال، ضعف حمایت نهادی و نبود چارچوبهای رسمی مشارکتی از چالشهای اصلی در پایداری این فرایندهاست. یافتهها بر اهمیت رویکردهای اجتماعمحور در سیاستگذاری شهری و ضرورت به رسمیت شناختن آیینها به عنوان سرمایه فرهنگی و ابزار بازآفرینی شهری تأکید میکنند. این مطالعه با ارائۀ بینشی میانرشتهای از پیوند فضا، آیین و اجتماع، درک جدیدی از پویاییهای فرهنگی در شهرهای معاصر ارائه میدهد.https://www.juep.net/article_235455_7c548cabc59a58c53953ac08adde2326.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187520260723Lifestyle changes of low-income groups and the reproduction of Islamic values in communal housing patterns: a case study of Tabrizتغییرات سبک زندگی اقشار کمدرآمد و بازتولید ارزشهای اسلامی در الگوهای زیست اشتراکی؛ مطالعۀ موردی: تبریز446223295310.22034/uep.2025.550144.1727FAسیده فهیمهمداین شیشوانپژوهشگر دوره دکتری، گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانلیدابلیلان اصلاستاد، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانداریوشستارزادهدانشیار، گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانJournal Article20250930In recent decades, the rapid urbanization process, economic developments, and changes in consumption patterns and social communication have transformed the lifestyle of low-income urban groups. These changes have also impacted patterns of residence and coexistence, and in many cases, have come into conflict with the necessity of reproducing Islamic values. In the meantime, the lack of formal models for communal housing in Iran, especially in the city of Tabriz, has made the issue of adapting modern lifestyles to religious and cultural values more important. The primary objective of this research is to clarify the relationship between lifestyle changes, the intensity of communal living, and the reproduction of Islamic values in low-income settlements of Tabriz and to present a local model for the future of communal housing. The research method is quantitative and based on structural equation modeling using AMOS and SmartPLS software. Data were collected from 420 households using a two-stage cluster sampling method. The results showed that lifestyle changes have a direct impact on the reproduction of Islamic values with a path coefficient of 0.34. This effect is strengthened by the intensity of communal living, with an indirect coefficient of 0.24, so that the total impact is 0.58. Additionally, the R² value for reproducing Islamic values was 0.62, and the Q² value was 0.41, indicating the model’s high explanatory and predictive power. The findings confirmed that communal living can only adapt to lifestyle changes of low-income groups if Islamic principles, such as justice, confidentiality, cooperation, and moral security, are observed; otherwise, it will not only be inefficient but can also conflict with Iranian-Islamic culture.در دهههای اخیر، روند شتابان شهرنشینی، تحولات اقتصادی و تغییر الگوهای مصرف و ارتباطات اجتماعی، سبک زندگی اقشار کمدرآمد شهری را دگرگون کرده است. این تغییرات، الگوهای سکونت و همزیستی را نیز تحت تأثیر قرار داده و در بسیاری از موارد، با ضرورت بازتولید ارزشهای اسلامی در تعارض قرار گرفته است. در اینمیان، فقدان الگوهای رسمی برای مسکن اشتراکی در ایران، بهویژه در شهر تبریز، موجب شده تا مسئلۀ تطبیق سبکهای نوین زندگی با ارزشهای دینی و فرهنگی اهمیت بیشتری یابد. هدف اصلی پژوهش، تبیین رابطۀ میان تغییرات سبک زندگی، شدت زیست اشتراکی و بازتولید ارزشهای اسلامی در سکونتگاههای کمدرآمد تبریز و ارائۀ مدلی بومی برای آیندۀ مسکن اشتراکی است. روش تحقیق کمّی و مبتنی بر مدلسازی معادلات ساختاری با استفاده از نرمافزارهای AMOS و SmartPLS بوده و دادهها از ۴۲۰ خانوار به روش نمونهگیری خوشهای دومرحلهای گردآوری شده است. نتایج نشان داد تغییرات سبک زندگی با ضریب مسیر 0/34 اثر مستقیم بر بازتولید ارزشهای اسلامی دارد و از طریق شدت زیست اشتراکی نیز با ضریب غیرمستقیم 0/24 این اثر تقویت میشود؛ به گونهای که اثر کل به 0/58 رسید. همچنین، مقدار R² برای بازتولید ارزشهای اسلامی برابر با 0/62 و مقدار Q² برابر با 0/41 به دست آمد که بیانگر قدرت تبیین و پیشبینی بالای مدل است. یافتهها تأیید میکنند که زیست اشتراکی تنها در صورتی میتواند با تغییرات سبک زندگی اقشار کمدرآمد سازگار شود که اصول اسلامی همچون عدالت، محرمیت، تعاون و امنیت اخلاقی رعایت شود؛ در غیر اینصورت، نهتنها کارآمد نخواهد بود، بلکه میتواند در تعارض با فرهنگ ایرانی ـ اسلامی قرار گیرد.https://www.juep.net/article_232953_1dfdee7a009dc22ef97a776b417b225c.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187520260723Rentier economy and network instrumentalization: An analysis of non-human agency in the transformation of place character within the Razavi Shrine precinctاقتصاد رانتی و ابزاریسازی شبکهای: تحلیل عاملیت غیرانسانی در تحول سرشت مکان در حریم حرم رضوی648023618610.22034/uep.2025.553456.1745FAجوادرمضاننژاددانشجوی دکتری تخصصی گروه معماری دانشگاه علم و صنعت ایران0000-0001-6485-2286مهدیحمزهنژاداستادیار گروه معماری دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایراناصغرمحمدمرادیاستاد گروه مرمت دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایرانJournal Article20251015The rentier capitalist economy in religious cities such as Mashhad transforms urban structures and place character by exploiting pilgrimage flows and monopolistic resources without creating productive value, commodifying the identity of lived places into profitable assets. The theoretical frameworks of actor-network theory (ANT) and object-oriented ontology (OOO) provide appropriate approaches for investigating this phenomenon. However, despite the growth of studies employing ANT and OOO, a significant gap remains in their application to urban political economy. Although various aspects have been examined, the role of non-human actors in rent-seeking within religious places appears to have been neglected. This study examines the mechanisms of place character transformation in the neighborhoods within the Razavi Shrine precinct. It aims to answer the question: “How does the rentier economy transform place character through the mediation of built form, and what role do non-human actors play in this process?” The research methodology is based on an interpretive-critical paradigm with a posthumanist orientation, employing a qualitative approach that integrates discourse analysis and critical discourse analysis through the bricolage technique. Data were collected through document analysis and in-depth interviews with 12 key informants, then integrated and analyzed using three-stage grounded theory coding combined with the bricolage technique. Findings revealed that the actor network comprises 40 actors, with non-human actors playing a dominant role. The core category of “networked instrumentalization of space to eliminate resistances” was identified, in which driving forces prevail over local resistances. The theoretical contribution of this research demonstrates that built form does not act as a passive mediator but rather as a dual actor that both participates in rent production and resists it. In contrast, non-human economic actors dominate the network, and the withdrawal capacity of objects remains limited.اقتصاد سرمایهداری رانتی در شهرهای مذهبی مانند مشهد، با بهرهبرداری از جریانهای زیارتی و منابع انحصاری بدون خلق ارزش تولیدی، ساختارهای شهری و سرشت مکان را دگرگون میسازد و هویت مکانهای زیسته را به کالای سودآور تبدیل میکند. چهارچوب نظری ANT و OOO کاربست مناسبی برای بررسی این موضوع است، اما با وجود رشد مطالعات، نظریۀ ANT و OOO، شکاف قابل توجهی در تطبیق آن با اقتصاد سیاسی شهری وجود دارد. علیرغم بررسی جنبههای متعدد، به نظر میرسد هنوز نقش کنشگران غیرانسانی در رانتجویی مکانهای مذهبی مغفول مانده است. این پژوهش به بررسی مکانیسمهای دگرگونی سرشت مکان در حریم حرم رضوی میپردازد و هدف آن پاسخ به این پرسش است: «چگونه اقتصاد رانتی از طریق میانجیگری فرم مصنوع، سرشت مکان را دگرگون میکند و کنشگران غیرانسانی چه نقشی در این فرایند ایفا میکنند؟» روششناسی پژوهش مبتنی بر پارادایم تفسیری ـ انتقادی با گرایش پساانسانگرا است و تلاش دارد با رویکرد کیفی و تکنیک بریکولاژ، تحلیل گفتمان و گفتمان انتقادی را تلفیق کند. دادهها از بررسی اسناد و مصاحبههای عمیق با 12 مشارکتکننده گردآوری و از طریق کدگذاری سهمرحلهای گراندد تئوری و با تکنیک بریکولاژ تلفیق و تحلیل شدند. یافتهها نشان داد شبکۀ کنشگران شامل 40 کنشگر است که کنشگران غیرانسانی نقش غالب دارند. مقولۀ محوری «ابزاریسازی شبکهای فضا برای حذف مقاومتها» شناسایی شد که در آن نیروهای محرک بر مقاومتهای محلی غلبه دارند. مشارکت نظری این پژوهش نشان میدهد فرم مصنوع به عنوان میانجی منفعل عمل نمیکند، بلکه کنشگر دوگانهای است که در تولید رانت مشارکت دارد و در برابر آن مقاومت میکند، در حالی که کنشگران اقتصادی غیرانسانی بر شبکه مسلطاند و ظرفیت پسنشینی اشیا محدود میماند.https://www.juep.net/article_236186_3a315775cf3f0122ae7837f9cb779665.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187520260723Modeling spatial complexity of factors influencing FAR and urban morphological configurations in Isfahan metropolitanمدلسازی پیچیدگی فضایی عوامل مؤثر بر وضعیت تراکم ساختمانی و فرم در کلانشهر اصفهان8210423314810.22034/uep.2025.550126.1725FAخلیلعسکرپوردانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایرانحسینحاتمینژاداستاد، گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-9760-223Xسعیدزنگنه شهرکیدانشیار گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-3970-6110Journal Article20250929The ratio of floor area to built form (FAR) in rapidly developing metropolitan areas, such as Isfahan, results from a complex interplay of morphological, land-use, accessibility, and institutional variables that distorts FAR’s regulatory function and generates spatial inequality. This applied study employs a mixed, descriptive-analytical case-study design. The temporal scope spans 2012–2022 and includes census data, density and land-use parcel layers, urban plans, and municipal reports. The study area was divided into an optimized hexagonal grid (3.88 ha cells), producing 695 metric units. The tools analyzed included ArcGIS, Fragstats, EViews, Excel, and Google Earth, based on the extraction of four main metrics (FAR, population density, occupancy percentage, and vertical diversity index), principal component analysis to form a composite CDFI index, spatial autocorrelation test, and spatial modeling (MGWR, SAR/SEM) along with scenario simulation frameworks (EUM/CA and ABM). According to the results, the first two PCA components explained 69.74% of metric variance. The CDFI ranged 0.503–0.900 (max: District 4 = 0.900; min: District 14 = 0.503), displayed significant spatial autocorrelation (Moran’s I) and strong spatial heterogeneity driven by accessibility and land-use mixing (R² ≈ 0.91). Findings indicated that road networks, transport accessibility, and land-use mix dominate density structure. Therefore, FAR governance should be decoupled from municipal revenue, reframed as place-based and multi-criteria policies, based on institutionally separating regulatory and fiscal roles, diversifying municipal income, targeting density incentives via CDFI, preserving historic fabric, and reinforcing green infrastructure and public transit.نسبت سطح زیربنا و فرم کالبدی در کلانشهرهای درحالتوسعه مانند اصفهان نتیجۀ تعامل پیچیدۀ متغیرهای کالبدی، کاربری، دسترسی و نهادی است که عملکرد تنظیمی FAR را مخدوش و نابرابری فضایی تولید کرده است. پژوهش پیش رو از نظر هدف، کاربردی و از نظر روششناختی، توصیفی ـ تحلیلی، آمیخته و موردپژوهی است. بازۀ مورد بررسی، دادههای 1391_1401 شامل آمار سرشماری، لایههای پارسل تراکم و کاربری، طرحهای شهری و گزارشهای شهرداری است. قلمروی مطالعه به شبکهای از سلولهای ششضلعی با اندازۀ بهینه 3/88 هکتار تقسیم و 695 واحد متریک پرداخته است. ابزارهای مورد تحلیل شامل ArcGIS، Fragstats، EViews، Excel و Google Earth مبتنی بر استخراج ۴ متریک اصلی (FAR، تراکم جمعیت، درصد اشغال، شاخص تنوع عمودی)، تحلیل مؤلفههای اصلی برای تشکیل شاخص ترکیبی CDFI، آزمون خودهمبستگی فضایی، و مدلسازی مکانی (MGWR، SAR/SEM) همراه با چارچوب شبیهسازی (EUM/CA و ABM) سناریو بوده است. برابر یافتهها، دو مؤلفۀ نخست PCA، 69/74 درصد واریانس متریکها را تبیین کردند. شاخص ترکیبی CDFI با دامنۀ 0/503 ـ 0/900 (بالاترین: منطقه ۴ = 0/900؛ پایینترین: منطقۀ ۱۴ = 0/503)، خودهمبستگی فضایی معنادار (Moran’s I; R²≈0.91) و ناهمگنی مکانی قوی بر اثر متغیرهای دسترسی و اختلاط کاربری را نشان داد. نتایج نشان میدهد شبکۀ معابر، دسترسی به حملونقل و اختلاط کاربری بیشترین سهم را در ساختار تراکم دارند. از اینرو، FAR باید از چارچوب درآمدزایی شهرداری جدا شده و در قالب سیاستهای محلمحور و چندمعیاره مبتنی بر تفکیک نهادی تنظیمگری و درآمدزایی، تنوعبخشی درآمدهای شهری، هدفمندسازی مشوقهای تراکمی بر اساس CDFI، حفظ بافت تاریخی و تقویت زیرساختهای سبز و حملونقل عمومی بازتنظیم شود.https://www.juep.net/article_233148_7bfb95b29dc5e3b0bf76d4c1ef3c7f04.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187520260723Spatial justice and infill development: towards a more balanced urban growth model for Mashhad in informal settlementsعدالت فضایی و توسعۀ میانافزا: به سوی الگوی رشد متعادلتر شهری مشهد در بافتهای غیررسمی10613123759510.22034/uep.2025.565167.1795FAصالحابراهیمیپورپژوهشگر دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران0009-0007-8400-1922کتایونعلیزادهدانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران0000-0002-7571-4281Journal Article20251209The spatial-physical growth pattern of Mashhad in recent decades has been based on dispersed, horizontal expansion on the peripheries, neglecting inner-city potentials. This pattern has exacerbated spatial inequalities and residents’ deprivation in informal settlements. This article critically re-examines this growth pattern and elucidates the role of infill development as a strategy for realizing spatial justice in these areas.<br>The present research is descriptive-analytical in nature and has been conducted using a library-documentary method and secondary data analysis. The research methodology was mixed, encompassing both quantitative and qualitative analysis. In the quantitative section, indicators of spatial justice were weighted using the analytic network process (ANP) model, and then the neighborhood composite index was calculated using the arithmetic integration method. Qualitative data were collected through semi-structured interviews with 15 urban experts and 12 local leaders.<br>The findings indicate that Mashhad’s urban growth pattern, with its one-sided emphasis on “outward expansion,” has reinforced three major structural deficiencies: (1) a deep spatial divide between affluent and deprived neighborhoods (spatial justice index range: 3.42 units), (2) ignoring inner-city capacities, such as vacant and underutilized lands, and (3) weakening social capital and limiting participation in informal contexts (high correlation of spatial justice with willingness to participate: 0.76–0.82).<br>The article concludes that integrating the two concepts of spatial justice and infill development can form the core of a major shift in Mashhad’s urban planning, which, instead of unregulated outward expansion, focuses on revitalizing and rebalancing within the city and reducing the gap between formal and informal areas.الگوی رشد کالبدی ـ فضایی شهر مشهد در دهههای اخیر، مبتنی بر توسعۀ پراکنده و افقی در پیرامون و غفلت از توانهای درونی بوده است. این الگو باعث تشدید نابرابریهای فضایی و محرومیت ساکنان بافتهای غیررسمی شده است. این مقاله با هدف بازخوانی انتقادی این الگوی رشد و تبیین جایگاه توسعۀ میانافزا به مثابه راهبردی در مسیر تحقق عدالت فضایی در این بافتها نگاشته شده است.<br>پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ تحلیلی است و با روش کتابخانهای ـ اسنادی و تحلیل دادههای ثانویه انجام گرفته است. روش تحقیق تلفیقی بود و شامل تحلیل کمّی و کیفی میشد؛ در بخش کمّی، شاخصهای عدالت فضایی با استفاده از مدل ANP تعیین وزن و سپس با روش تلفیق حسابی، شاخص مرکب محلات محاسبه شد. دادههای کیفی از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۵ متخصص شهری و ۱۲ رهبر محلی جمعآوری شد.<br>یافتهها نشان میدهد الگوی رشد شهری مشهد، با تأکید یکسویه بر «توسعۀ بیرونی»، سه کاستی ساختاری عمده را تقویت کرده است: (۱) شکاف عمیق فضایی بین محلات برخوردار و محروم (دامنۀ شاخص عدالت فضایی: 3/42 واحد)، (۲) نادیده گرفتن ظرفیتهای درونی شهر مانند زمینهای بایر و دایر، و (۳) تضعیف سرمایه اجتماعی و محدودیت مشارکت در بافتهای غیررسمی (همبستگی بالای عدالت فضایی با تمایل به مشارکت: 0/76 ـ 0/82).<br>نتیجهگیری مقاله حاکی از آن است که تلفیق دو مفهوم عدالت فضایی و توسعۀ میانافزا میتواند محور یک تغییر جهت کلان در برنامهریزی شهری مشهد قرار گیرد؛ تغییری که به جای گسترش بیقاعده به بیرون، بر احیا و تعادلبخشی در درون شهر و کاهش شکاف بین مناطق رسمی و غیررسمی متمرکز است.https://www.juep.net/article_237595_8bf91ed2638b2f767cf75fc597ae4731.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187520260723Elucidating construction control mechanisms and their relationship with quality of life: a qualitative study in District 3 of Tehranتبیین سازوکارهای کنترلی ساختوساز و رابطۀ آن با کیفیت زندگی، (پژوهش کیفی در منطقۀ ۳ تهران)13215723463210.22034/uep.2025.553224.1743FAمجیدصبوریپژوهشگر دوره دکتری، گروه شهرسازی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران.آرشبغدادیاستادیار، گروه شهرسازی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران.0000-0003-0676-352XJournal Article20251014This study aims to elucidate the systematic relationship between construction control mechanisms and quality of life in Tehran’s District 3. The core issue centres on the inefficiency of the existing control system as a multidimensional systemic challenge arising from the interaction of three factors: unstable governance, technical supervision deficiencies, and conflicting economic incentives. The research methodology was designed based on a mixed-methods approach (qualitative-quantitative) and case study, utilizing semi-structured interviews with 30 specialized experts selected through purposive sampling and theoretical saturation. Data analysis was conducted through three-stage coding (open, axial, and selective) using MAXQDA software, with reliability confirmed by a Cohen’s Kappa coefficient of 0.67. From the quantitative perspective, the extraction of 76 initial codes and 18 core categories led to the formation of 7 final thematic dimensions encompassing governance, supervision, physical structure, environmental quality, economic factors, social security, and building safety. The findings reveal that the primary challenges concentrate on urban governance (29%) and regulatory frameworks (20%), with a high correlation observed between governance and supervision (0.88). Qualitative analyses further indicate that lack of transparency, institutional misalignment, and reliance on unstable density-based revenues have created a vicious cycle of construction violations and diminished quality of life. Significant path coefficients based on structural equation modeling demonstrate strong effects of information transparency (β=0.81) and mid-level governance (β=0.72) on the control system. Additionally, land speculation (β=0.76) and construction quality and safety (β=0.71) were identified as determining factors in urban quality of life. At the policy level, integrated solutions are proposed, including the establishment of a unified digital platform (single window system), the transformation of regulations into performance-based indicators, and the development of sustainable financial instruments. The implementation of a regional pilot project using a stepped-wedge design, along with the development of performance monitoring indicators, is recommended as an operational strategy to achieve the research objectives.پژوهش پیش رو با هدف تبیین رابطۀ نظاممند میان سازوکارهای کنترلی ساختوساز و کیفیت زندگی در منطقۀ ۳ تهران انجام شده است. مسئلۀ محوری، ناکارآمدی سیستم کنترلی موجود به عنوان یک چالش سیستمی چندبعدی است که از تعامل سه عامل حکمرانی ناپایدار، ضعف نظارت فنی و انگیزههای اقتصادی ناسازگار نشئت میگیرد. روش تحقیق بر پایۀ رویکرد آمیخته (کیفی ـ کمی) و مطالعۀ موردی با بهرهگیری از مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۳۰ خبرۀ تخصصی طراحی شد که با روش نمونهگیری هدفمند و اشباع نظری انتخاب شدند. فرایند تحلیل دادهها در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرمافزار MAXQDA انجام شده و پایایی آن با ضریب کاپای 0/67 تأیید شد. از منظر کمی، استخراج ۷۶ کد اولیه و ۱۸ مقولۀ محوری به شکلگیری ۷ درونمایۀ نهایی شامل ابعاد حکمرانی، نظارت، کالبد، محیط زیست، اقتصاد، امنیت اجتماعی و ایمنی ساختمان منجر شد. یافتهها نشان میدهد تمرکز اصلی چالشها بر محورهای حکمرانی شهری (۲۹ درصد) و قوانین نظارتی (۲۰ درصد) قرار دارد و همبستگی بالایی میان حکمرانی و نظارت (0/88) مشاهده میشود. همچنین، تحلیلهای کیفی نشان میدهد فقدان شفافیت، ناهماهنگی نهادی و وابستگی به درآمدهای ناپایدار تراکم، چرخۀ معیوبی از تخلفات ساختمانی و افت کیفیت زندگی را ایجاد کرده است. ضرایب مسیر معنادار بر مبنای روش معادلات ساختاری بیانگر تأثیر قوی شفافیت اطلاعات (β=0.81) و حکمرانی میانی (β=0.72) بر نظام کنترلی است. همچنین، مشخص شد که بازار سوداگری زمین (β=0.76) و کیفیت ساخت و ایمنی (β=0.71) نقش تعیینکنندهای در کیفیت زندگی شهری دارند. در سطح سیاستی، راهحلهای یکپارچهای شامل استقرار سامانۀ دیجیتال یکپارچه (پنجرۀ واحد)، تبدیل ضوابط به شاخصهای عملکردمحور و طراحی ابزارهای مالی پایدار پیشنهاد و همچنین، اجرای پایلوت منطقهای با طراحی تدریجی ـ مرحلهای و توسعۀ شاخصهای پایش عملکرد به عنوان راهبرد عملیاتی برای تحقق اهداف پژوهش توصیه میشود.https://www.juep.net/article_234632_9baf67dfe8386e3f5bcfe6e0be0a3876.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187520260723Policies for developing collaboration between urban management actors in the entrepreneurial ecosystem of Tehranسیاستهای توسعۀ همکاری کنشگران مدیریت شهری در اکوسیستم کارآفرینی شهر تهران15817723664210.22034/uep.2025.561547.1787FAمرضیهصمدی فروشانیاستادیار گروه مهندسی صنایع، دانشکدۀ مهندسی صنایع، دانشگاه ایوانکی، ایوانکی، ایران0000-0002-6531-8947محمدحسینبوچانیاستادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تهران جنوب دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانمحمدجوادکیهانپوردکتری مهندسی عمران، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0002-7029-5516مهدیبهروزکارشناسی ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی، تهران ایرانJournal Article20251122Cities, as engines of economic growth, create entrepreneurial and employment opportunities. Given the importance of collaboration among the institutional interactions of entrepreneurial ecosystem actors for the success of employment generation programs, this study aimed to identify policies for developing a collaboration network among urban management actors in Tehran. After the literature review, documents related to urban management were examined. Through qualitative content analysis, themes related to entrepreneurship and employment were identified. Subsequently, a collaboration network matrix was formed, and the legal positions of actors were analyzed according to degree-centrality, betweenness-centrality, geodesic-distance, cut-off points, and K-core using social network analysis. There was a lack of integration and an unbalanced distribution of legal power among urban management actors in the entrepreneurial ecosystem of Tehran. In this context, policies for developing legal collaboration among actors were proposed, including redesigning and activating the policy council, forming the coordination council for entrepreneurship development in Tehran, expanding cooperation between government actors, clarifying and defining the scope of duties for non-governmental organizations, and strengthening the role of the private sector in the decision-making process. Additionally, it is suggested to develop a collaboration network to integrate science and technology policies with investment and entrepreneurship opportunities, organize the spatial distribution of technology parks and growth centers within urban areas, formulate flexible and incentivizing laws and regulations, expand investment tools, attract public participation, invest in smart infrastructure and business platforms, promote neighborhood-based entrepreneurship, establish accelerator centers for the development of micro and home-based businesses, and support an entrepreneurial culture in civic education.شهرها به عنوان موتورهای محرک رشد اقتصادی، فرصتهای کارآفرینی و اشتغال را ایجاد میکنند. با توجه به اهمیت همکاری و هماهنگی تعاملات نهادی کنشگران اکوسیستم کارآفرینی در موفقیت برنامهها و طرحهای اشتغالزایی، پژوهش حاضر به شناسایی سیاستهای توسعۀ شبکۀ همکاری کنشگران مدیریت شهری در اکوسیستم کارآفرینی شهر تهران پرداخته است. برای اینمنظور پس از مرور پیشینه، اسناد بالادستی مدیریت شهری تهران بررسی و بر مبنای تحلیل محتوای کیفی، مضامین مرتبط با کارآفرینی و اشتغال شناسایی شد. در ادامه با تشکیل ماتریس شبکۀ همکاری، جایگاه قانونی کنشگران منطبق با شاخصهای مرکزیت درجه، مرکزیت بینابینی، فاصلۀ ژئودزیک، نقاط برشی و قدرتهای کانونی با استفاده از رویکرد تحلیل شبکههای اجتماعی مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت. یافتههای پژوهش حاکی از عدم یکپارچگی و توزیع نامتعادل قدرت قانونی کنشگران مدیریت شهری در اکوسیستم کارآفرینی شهر تهران است. در اینزمینه، سیاستهای توسعۀ همکاری قانونی کنشگران شامل بازطراحی و فعالسازی شورای سیاستگذاری و تشکیل ستاد هماهنگی توسعۀ کارآفرینی شهر تهران، گسترش همکاری کنشگران دولتی، شفافسازی و تعیین محدودۀ وظایف نهادهای غیردولتی و تقویت جایگاه به بخش خصوصی در مدار تصمیمگیری ارائه شد. همچنین، توسعۀ شبکۀ همکاری در زمینههای یکپارچهسازی سیاستهای علم و فناوری و فرصتهای سرمایهگذاری و کارآفرینی، ساماندهی توزیع مکانی پارکهای فناوری و مراکز رشد در پهنههای شهری، تدوین قوانین و مقررات انعطافپذیر و تشویقی، گسترش ابزارهای سرمایهگذاری و جذب مشارکت مردمی، سرمایهگذاری در زیرساختهای هوشمندسازی و پلتفرمهای کسبوکار، توسعۀ کارآفرینی محلهمحور، ایجاد مراکز شتابدهندۀ توسعۀ مشاغل خرد و خانگی و پشتیبانی از فرهنگ کارآفرینی در آموزشهای شهروندی پیشنهاد شده است.https://www.juep.net/article_236642_baadd8a7d620c134881d0cbf11862b09.pdf