مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187120260321Vision for khorramabad’s development: from current challenges to future strategiesچشمانداز توسعۀ خرمآباد: از چالشهای کنونی تا راهبردهای آینده41423064310.22034/uep.2025.542476.1693FAعلیاصغرعبدشاهیدانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران0009-0007-8243-760XJournal Article20250820Khorramabad, as the capital of Lorestan Province and a mid-sized city in the Zagros region, despite its strategic geographical position and rich natural and cultural assets, faces significant obstacles on the path toward sustainable development. Its location along the north–south corridor of Iran and its proximity to the provinces of Hamedan and Kermanshah provide the city with unique regional connectivity. However, institutional, economic, and spatial challenges have hindered the realization of these potentials. This study develops an Urban Profile of Khorramabad, employing an analytical descriptive approach and statistical data, as well as urban planning documents and semi-structured interviews. The findings indicate that rapid population growth, unbalanced spatial expansion, weak municipal finance, managerial instability, and underutilization of cultural and natural resources constitute the main barriers to the city’s development. Historical evidence further suggests that external pressures and unstable institutional decisions have contributed to the persistence of underdevelopment. The critical analysis highlights that reforming institutional and financial structures, enhancing transparency and accountability in urban management, strengthening networked governance, and leveraging regional linkages could redefine Khorramabad’s future development trajectory. Accordingly, the Urban Profile of Khorramabad provides a comprehensive picture of the city’s challenges and opportunities, emphasizing the urgent need for integrated and sustainable planning to enhance its role within the national urban network.خرمآباد به عنوان مرکز استان لرستان و یکی از شهرهای میانی زاگرس، با وجود موقعیت جغرافیایی راهبردی و برخورداری از ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی، در مسیر توسعۀ پایدار با چالشهای جدی مواجه است. قرارگیری در کریدور شمال ـ جنوب کشور و همجواری با استانهای همدان و کرمانشاه، این شهر را از نظر ارتباطی و منطقهای در جایگاهی ویژه قرار داده است؛ اما مشکلات نهادی، اقتصادی و کالبدی مانع بالفعلسازی این ظرفیتها شدهاند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ توصیفی و با اتکا به دادههای آماری، اسناد بالادست شهری و مصاحبههای نیمهساختاریافته، به تدوین پروندۀ شهری خرمآباد میپردازد. یافتهها نشان میدهد رشد سریع جمعیت و گسترش نامتوازن کالبدی، ضعف مالی شهری، بیثباتی مدیریتی و استفادۀ ناکافی از ظرفیتهای فرهنگی و طبیعی، از مهمترین موانع توسعه محسوب میشوند. بررسی تاریخی نیز بیانگر آن است که فشارهای بیرونی و تصمیمات ناپایدار نهادی، در تداوم عقبماندگی نقش داشتهاند. تحلیل انتقادی نشان میدهد اصلاح ساختار نهادی و مالی، ارتقای شفافیت و پاسخگویی مدیریت شهری، تقویت حکمرانی شبکهای و بهرهگیری از پیوندهای منطقهای میتواند مسیر توسعۀ آیندۀ خرمآباد را بازتعریف کند. بر ایناساس، پروندۀ شهری خرمآباد تصویری جامع از چالشها و فرصتهای پیش رو ارائه میدهد و بر ضرورت برنامهریزی یکپارچه و پایدار برای ارتقای جایگاه این شهر در شبکۀ شهری کشور تأکید دارد.https://www.juep.net/article_230643_2e2d65dc250cfb775406c1045d2fe75d.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187120260321Explaining the role and position of urban governance in achieving the optimal model of citizen participation: the case of qomتبیین نقش و جایگاه حکمروایی شهری در تحقق الگوی بهینۀ مشارکت شهروندان: مطالعۀ موردی شهر قم163423065110.22034/uep.2025.540511.1699FAرضارحیمیدانشجوی دکتری طراحی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانآرشثقفی اصلدانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانمسعودحق لساناستادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایرانمهسافرامرزی اصلیاستادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانJournal Article20250825This research, employing a mixed methodology (qualitative-quantitative), examined the structural relationships between government institutions and social actions. In the qualitative phase, thematic analysis of semi-structured interviews with 35 experts (including citizens and managers) identified 10 key themes: citizen participation, governance transparency, spatial justice, infrastructure development, citizen education, institutional trust-building, urban technologies, meritocracy, local governance, and cultural cohesion. In the quantitative phase, questionnaire data from 384 citizens were analyzed with statistical tests (Friedman, regression, Pearson correlation, ANOVA, and one-sample t-test). The findings indicated a paradigmatic contrast between a centralized governance model and a multi-stakeholder participatory model, where transparency, spatial justice, and religious identity were highlighted as key dialectical axes. The Friedman test revealed a gap between the current situation (participation: 6.64; satisfaction: 7.05) and the desired state (justice: 20.31; citizen engagement: 20.07). Regression analysis confirmed the significant impact of enhancing participatory processes, conflict management, and technological synergy. A strong correlation was found between transparency, social capital, and participatory processes, indicating the mediating role of these factors. The study proposes a conceptual framework for relational urban governance centered on radical transparency, multi-scale spatial justice, and identity-based activism. By integrating Habermas’s theory of communicative action with spatial justice concepts, the model suggests strategies such as strengthening local councils, creating transparent digital platforms, and empowering citizens through related educational initiatives. The results not only expand the governance literature in religious cities but also offer a practical model for sustainable participation.این پژوهش با اتخاذ روششناسی ترکیبی (کیفی ـ کمی) به واکاوی روابط ساختاری میان نهادهای حکمرانی و کنشهای اجتماعی پرداخته است. در مرحلۀ کیفی، تحلیل تماتیک مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۳۵ خبره (شامل شهروندان و مدیران) به استخراج ۱۰ مضمون محوری شامل: مشارکت شهروندی، شفافیت حکمروایی، عدالت فضایی، توسعۀ زیرساختی، آموزش شهروندی، اعتمادسازی نهادی، فناوریهای شهری، شایستهسالاری، حکمروایی محلی و انسجام فرهنگی انجامید. در مرحلۀ کمی، دادههای پرسشنامهای از ۳۸۴ شهروند با آزمونهای آماری (فریدمن، رگرسیون، همبستگی پیرسون، آنوا و تی تکنمونهای) تحلیل شد. یافتهها نشاندهندۀ تقابل پارادایمی میان حکمرانی متمرکز و الگوی مشارکتی چندذینفعی است، که در آن شفافیت، عدالت فضایی و هویت مذهبی به عنوان محورهای دیالکتیکی برجسته شدند. آزمون فریدمن شکاف میان وضعیت موجود (مشارکت: 6/64؛ رضایتمندی: 7/05) و مطلوب (عدالت: 20/31؛ ارتباط شهروندی: 20/07) را آشکار ساخت. تحلیل رگرسیون نیز اثر معنادار بهینهسازی فرایندهای مشارکتی، مدیریت تعارضها و همافزایی فناورانه را تأیید کرد. همبستگی قوی میان شفافیت، سرمایه اجتماعی و فرایندهای مشارکتی نقش واسطهای این عوامل را نشان داد. این پژوهش چارچوب مفهومی حکمروایی شهری ارتباطگرا را پیشنهاد میدهد که بر شفافیت رادیکال، عدالت فضایی چندمقیاسی و کنشگری هویتمند استوار است. این الگو، با تلفیق نظریۀ کنش ارتباطی هابرماس و انگارههای عدالت فضایی، راهبردهایی نظیر تقویت شوراهای محلی، پلتفرمهای دیجیتال شفاف و آموزش توانمندساز را ارائه میدهد. نتایج نهتنها به ادبیات حکمروایی در شهرهای مذهبی غنا میبخشد، بلکه الگویی عملی برای مشارکت پایدار فراهم میکند.https://www.juep.net/article_230651_ecc373f975288594af75509a0c7482da.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187120260321Investigating the effects of urban entrepreneurship on urban prosperity: a case study of the city of pol-e dokhtarبررسی اثرات کارآفرینی شهری بر شکوفایی شهری؛ مطالعۀ موردی: شهر پلدختر365023116310.22034/uep.2025.538415.1682FAسجادبازوندعضو هیئت علمی بخش تحقیقات اقتصادی اجتماعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، لرستان ایرانمحمدکریمرئیسیاستادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانJournal Article20250731Urban entrepreneurship is a long-term and large-scale strategy that aims to achieve sustainable income generation by fostering innovation among citizens and local businesses, thereby promoting urban prosperity and growth. The purpose of this research is to investigate the effects of urban entrepreneurship on urban prosperity in the city of Pol-e-Dokhtar. This research is applied in terms of purpose and is based on a descriptive-analytical method. The statistical population of the study consists of the citizens of Pol-e-Dokhtar, whose population, based on the 2016 general population and housing census, was 26,352 people (7,563 households). Of these, 379 households were selected as a sample using the Cochran formula. To analyze the research findings, the sample t-test and multivariate regression analysis were employed. The results showed that the status of urban entrepreneurship, with an average of 3.098, and the status of urban prosperity, with an average of 3.137, in the city of Pol-e-Dokhtar are appropriate. The results of regression analysis showed that the economic index with a beta coefficient of 0.357, the social index with a beta coefficient of 0.301, the governance index with a beta coefficient of 0.267, the political index with a beta coefficient of 0.222, the physical index with a beta coefficient of 0.166, and the cultural index with a beta coefficient of 0.143, respectively, have the most significant impact on urban prosperity in the city of Pol-e-Dokhtar. Also, the results of path analysis showed that the economic variable with a total effect of 0.565, the social variable with a total effect of 0.489, the governance variable with a total effect of 0.407, the physical variable with a total effect of 0.399, the political variable with a total effect of 0.381, and the cultural variable with a total impact of 0.143 are influential on urban prosperity in the city of Pol-e Dokhtar.کارآفرینی شهری نوعی راهبرد بلندمدت و کلان است که تلاش میکند با تقویت نوآوری در شهروندان و کسبوکارهای بومی به درآمدزایی پایدار دست یابد تا سبب شکوفایی شهری شود. هدف این پژوهش، بررسی اثرات کارآفرینی شهری بر شکوفایی شهری در شهر پلدختر است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است که براساس شیوۀ اجرا توصیفی ـ تحلیلی است. جامعۀ آماری تحقیق را شهروندان شهر پلدختر تشکیل داده که جمعیت آن بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395 برابر با ۲۶۳۵۲ نفر (563'7 خانوار) بوده است که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 379 خانوار به عنوان نمونه انتخاب شد. به منظور تجزیهوتحلیل یافتههای تحقیق از آزمون تی تکنمونهای و تحلیل رگرسیون چندمتغیره استفاده شده است. نتایج نشان داد وضعیت کارآفرینی شهری با میانگین 3/098 و وضعیت شکوفایی شهری با میانگین 3/137 درشهر پلدختر مناسب است. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد شاخص اقتصادی با ضریب بتای 0/357، شاخص اجتماعی با مقدار ضریب بتای 0/301، شاخص حکمروایی با مقدار ضریب بتای 0/267، شاخص سیاسی با مقدار ضریب بتای 0/222، شاخص کالبدی با مقدار ضریب بتای 0/166 و شاخص فرهنگی با مقدار ضریب بتای 0/143 بهترتیب بیشترین تأثیر را بر شکوفایی شهری در شهر پلدختر دارند. همچنین، نتایج تحلیل مسیر نشان داد متغیر اقتصادی با مقدار اثر کلی 0/565، متغیر اجتماعی با مقدار اثر کلی 0/489، متغیر حکمروایی با مقدار اثر کلی 0/407، متغیر کالبدی با مقدار اثر کلی 0/399، متغیر سیاسی با مقدار اثر کلی 0/381 و متغیر فرهنگی با مقدار اثر کلی 0/143 بر شکوفایی شهری در شهر پلدختر تأثیرگذار هستند.https://www.juep.net/article_231163_f634c8cb8554d1f6dbb4548c9fcfb4c4.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187120260321Developing a model for attracting financial resources in smart city projects (case study: tehran municipality)ارائۀ مدلی برای جذب منابع مالی پروژههای شهر هوشمند (مطالعۀ موردی: شهرداری تهران)526923037610.22034/uep.2025.544164.1700FAشباهنگسلیمانیپژوهشگر دوره دکتری، گروه صنعتی، فناوری اطلاعات و تکنولوژی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0001-6721-5784حمیدطبائیزاده فشارکیاستادیار، گروه مالی، بانک و بیمه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0003-2920-2119مهدیاسلامیاستادیار، گروه مهندسی برق، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0002-3448-7916Journal Article20250902The growing need to develop information technology infrastructure to achieve a smart city has made sustainable financing for IT projects in public institutions, such as municipalities, a key challenge. This study aims to design a model for selecting the most appropriate financing methods for IT projects in Tehran Municipality. To conduct the study, first, key indicators influencing the choice of financing methods were extracted through a literature review and expert interviews. Then, the weights of the indicators were determined using the Best–Worst Method (BWM). Next, using Bernardo’s decision-making model and considering financial, institutional, legal, and technological constraints, seven main financing options were identified. These options included privatization, internal resources, public resources, partnership, traditional debt, service-based financing, and outcome-based financing.<br>To examine the sustainability and compatibility of the model with real-world conditions, a Monte Carlo simulation was performed using real data. The results of 1,000 simulation runs revealed that internal resources, public resources, and partnership methods achieved the highest selection rates, consistent with the current practices of Tehran Municipality.<br>The innovation of this study lies in combining the Best–Worst Method, the Bernardo model, and Monte Carlo simulation, focusing on the IT domain, and the use of novel indicators such as blockchain.با توجه به گسترش نیاز به توسعۀ زیرساختهای فناوری اطلاعات در مسیر تحقق شهر هوشمند، تأمین مالی پایدار برای پروژههای فناوری اطلاعات در نهادهای عمومی نظیر شهرداریها به یک چالش کلیدی تبدیل شده است. این تحقیق با هدف طراحی مدلی برای انتخاب مناسبترین روشهای تأمین مالی پروژههای فناوری اطلاعات در شهرداری تهران انجام شده است. در گام نخست، شاخصهای کلیدی مؤثر بر انتخاب روشهای تأمین مالی با مرور ادبیات و مصاحبه با خبرگان استخراج شد. سپس، با بهرهگیری از روش بهترین ـ بدترین وزن شاخصها تعیین شد.<br>در ادامه با استفاده از مدل تصمیمگیری برناردو و لحاظ کردن محدودیتهای مالی، نهادی، حقوقی و فناوری، هفت گزینۀ اصلی تأمین مالی شامل خصوصیسازی، منابع داخلی، منابع عمومی، مشارکتی، بدهی سنتی و خدماتمحور و نتیجهگرا شناسایی شدند. به منظور بررسی پایداری و انطباق مدل با شرایط واقعی، شبیهسازی مونتکارلو بر پایۀ دادههای واقعی انجام شد. نتایج 1000 بار شبیهسازی نشان داد روشهای منابع داخلی، منابع عمومی و روشهای مشارکتی بالاترین نرخ انتخاب را دارند و با عملکرد فعلی شهرداری تهران نیز همراستا هستند. از جمله نوآوریهای این تحقیق میتوان به ترکیب روشهای بهترین بدترین، برناردو و شبیهسازی مونتکارلو، تمرکز بر حوزۀ فناوری اطلاعات و استفاده از شاخصهای نوینی همچون زنجیرۀ بلوکی اشاره کرد.https://www.juep.net/article_230376_586d994a6a415d7acb504a4ed4e7c032.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187120260321Analysis of identity dimensions in the development of shopping centers from the perspective of iranian-islamic city with a structural analysis approach; case study: shopping centers in tabrizواکاوی ابعاد هویتی در توسعۀ مراکز خرید از منظر شهر ایرانی ـ اسلامی با رویکرد تحلیل ساختاری؛ نمونۀ موردی مراکز خرید شهر تبریز708423093110.22034/uep.2025.538894.1684FAمعصومهآیشماستادیار گروه شهرسازی دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران0000-0002-7863-2089اصغرمولائیدانشیار گروه شهرسازی دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران0000-0002-9458-040XJournal Article20250803In recent decades, the rapid development of urban shopping centers in Iran, particularly in metropolitan areas, has fundamentally transformed the spatial landscape of cities. Despite their economic and social functions, this trend has often neglected identity-related and cultural foundations, leading to the formation of spaces that reflect global consumerist and commercial patterns more than the identity roots of Iranian-Islamic cities. Accordingly, this article aims to “explore the future and identify the key drivers of shopping center development from the perspective of Iranian-Islamic identity dimensions.” The main research questions are: “How is the identity of the Iranian-Islamic city manifested in traditional and contemporary shopping centers in today’s cities?” and “What are the key drivers for the future development of shopping centers in contemporary cities, particularly Tabriz, based on structural analysis?” In total, 26 variables were identified as effective indicators influencing the identity of shopping centers. The findings revealed that, out of these 26 variables, 10 play a fundamental role as key drivers in shaping the future of Tabriz’s shopping centers. These drivers include visibility, utilization of social, cultural, and religious symbols, vibrancy, strong mental image, leisure and recreation, advertising displays, legibility, and safety and security. The results indicate that attention to these components can strengthen the Iranian-Islamic identity in contemporary shopping centers and prevent them from becoming mere realms of consumption. Conversely, neglecting these drivers risks deepening the identity crisis and reinforcing the dominance of consumerist patterns in urban spaces.در دهههای اخیر، توسعۀ شتابان مراکز خرید شهری در ایران بهویژه در کلانشهرها، سیمای فضایی شهرها را به طور بنیادین دگرگون کرده است. این روند با وجود کارکردهای اقتصادی و اجتماعی خود، در بسیاری موارد با غفلت از بسترهای هویتی و فرهنگی همراه بوده و به شکلگیری فضاهایی انجامیده که بیشتر بازتابی از الگوهای مصرفی و تجاری جهانی هستند تا ریشههای هویتی شهرهای ایرانی ـ اسلامی. بر ایناساس، مقالۀ حاضر با هدف «شناخت آینده و شناسایی پیشرانهای کلیدی توسعۀ مراکز خرید از منظر ابعاد هویت اسلامی ـ ایرانی» تألیف شده است. پرسشهای اصلی پژوهش عبارتاند از: «هویت شهر اسلامی ـ ایرانی در مراکز خرید سنتی و معاصر شهرهای امروز چگونه نمود مییابد؟» و «پیشرانهای کلیدی توسعۀ آتی مراکز خرید در شهرهای امروز بهویژه تبریز بر اساس تحلیل ساختاری کداماند؟». در مجموع، ۲۶ متغیر به عنوان شاخصهای مؤثر بر هویت مراکز خرید شناسایی شدند. یافتههای پژوهش نشان داد از میان ۲۶ متغیر، ۱۰ متغیر به عنوان پیشرانهای کلیدی در شکلدهی آیندۀ مراکز خرید تبریز نقش اساسی ایفا میکنند. این پیشرانها شامل رؤیتپذیری، بهرهگیری از نشانههای اجتماعی، فرهنگی و مذهبی، سرزندگی، تصویر ذهنی قوی، اوقات فراغت و تفریح، جلوههای تبلیغاتی، خوانایی، ایمنی و امنیت هستند. نتایج بیانگر آن است که توجه به این مؤلفهها میتواند زمینهساز تقویت هویت اسلامی ـ ایرانی در مراکز خرید معاصر شده و مانع از تبدیل آنها به صرفاً عرصههای مصرفی شود. در مقابل، غفلت از این پیشرانها خطر تعمیق بحران هویتی و سلطه الگوهای مصرفگرایانه بر فضای شهری را به همراه خواهد داشت.https://www.juep.net/article_230931_9dba5808efee5f4c8c2bbed5c0657dbe.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187120260321Explaining the role and status of integrated urban management in crisis management with a passive defense approach in karaj metropolisتبیین نقش و جایگاه مدیریت یکپارچۀ شهری در مدیریت بحران با رویکرد پدافند غیرعامل در کلانشهر کرج8610323127510.22034/uep.2025.534734.1668FAمصطفیشیرینیدانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانحسناحمدزادهدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران0000-0001-5178-0164علیپناهیدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانJournal Article20250715Due to rapid population growth, physical expansion, and infrastructure vulnerabilities, Karaj metropolis faces significant natural, environmental, and human-induced risks. Traditional urban management in Iran has proven insufficient in handling such crises, whereas governance models in developed countries emphasize the need for a comprehensive framework, specifically integrated urban management (IUM). This study aims to identify and assess key indicators of IUM that enhance urban resilience against crises by integrating passive defense components, providing an accurate assessment of current conditions and main challenges. This applied research employs a descriptive survey method for data collection. In the initial phase, relevant documents and academic sources were reviewed to identify core indicators and develop a theoretical framework. Data collected through questionnaires were analyzed using statistical and structural equation modeling techniques. The analyses were performed using SPSS, Smart PLS, and LISREL software to ensure accuracy and validity. Results indicate that Karaj’s integrated urban and crisis management systems face structural and operational limitations. Weak institutional coordination and inefficient infrastructure undermine the city’s resilience. The Friedman test and Interpretive Structural Modeling (ISM) show that quality of life, empowerment, and local and social participation are key factors. However, a lack of operational implementation and limited public involvement have resulted in a reactive crisis management approach, reducing the effectiveness of passive defense measures and the city’s ability to withstand future crises.کلانشهر کرج، به دلیل رشد سریع جمعیت، توسعۀ کالبدی و آسیبپذیری زیرساختها، در معرض مخاطرات طبیعی، محیطی و انسانساز است. مدیریت شهری سنتی در ایران در مواجهه با این بحرانها ناکارآمد است و مدلهای حکمرانی شهری در کشورهای توسعهیافته بر لزوم رویکرد جامعتر، یعنی مدیریت یکپارچۀ شهری، تأکید دارند. این پژوهش با هدف تبیین و ارزیابی شاخصهای کلیدی مدیریت یکپارچۀ شهری در ارتقای تابآوری شهری در مواجهه با بحرانها، با ادغام مؤلفههای پدافند غیرعامل، انجام شده است و تلاش میکند تصویری واقعبینانه از وضعیت موجود و چالشهای اصلی ارائه دهد.<br>روش تحقیق حاضر، بر اساس هدف، از نوع تحقیق کاربردی است و براساس نحوۀ گردآوری دادهها، از نوع روش توصیفی از شاخۀ پیمایشی محسوب میشود. ابتدا با مطالعۀ اسناد و مقالات، شاخصهای اصلی مرتبط با موضوع شناسایی و چارچوب نظری برای تحلیل فراهم شد. برای تجزیهوتحلیل دادههای جمعآوریشده از طریق پرسشنامه، آمار تحلیلی با مدلسازی معادلات ساختاری و تفسیری مطرح شد. دادههای جمعآوریشده به کمک روشهای آماری، تبدیل به اطلاعات شدند و با استفاده از نرمافزار SPSS و Smart PlS و لیزرل مورد آزمون قرار گرفتند.<br>یافتهها نشان میدهد مدیریت یکپارچۀ شهری و بحران در کرج با محدودیتهای ساختاری و عملکردی مواجه است. ضعف هماهنگی نهادی و ناکارآمدی زیرساختها، تابآوری شهری را کاهش میدهد. نتایج آزمون فریدمن و تحلیل ISM نشان میدهد کیفیت زندگی، توانمندسازی و مشارکت محلی و اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردارند، اما فقدان اجرای عملیاتی و مشارکت عمومی موجب واکنشی بودن مدیریت بحران و کاهش اثرگذاری پدافند غیرعامل میشود.https://www.juep.net/article_231275_b32486bcf2d9a8eeb80b2e01b1c0899d.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187120260321Analysis and evaluation of the role of street cafés in enhancing urban space quality (case study: eram boulevard, hamedan)تحلیل و ارزیابی نقش کافههای خیابانی در کیفیتبخشی به فضاهای شهری (نمونۀ موردی: بلوار ارم شهر همدان)10412523178610.22034/uep.2025.545079.1705FAپریمایامی مرندیدانشجو کارشناسی ارشد علمی دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران0009-0006-3113-8055حسنسجادزادهعضو هیئت علمی دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران0000-0002-3989-9389Journal Article20250905Introduction: Street cafés have gradually emerged as socio-economic spaces in Iranian cities, possessing considerable potential to enhance the quality of public spaces. However, the expansion of these spaces often occurs without precise planning or alignment with the urban physical and social structure. This study aims to examine the relationship between the presence of street cafés and various dimensions of urban space quality along Eram Boulevard in Hamedan.<br>Methods: This descriptive–analytical and applied study targeted café staff and regular users of Eram Boulevard, including individuals who commute daily, work nearby, or use the boulevard for sports and walking activities. A purposive and convenience sampling method was applied, and a questionnaire with established content validity and a Cronbach’s alpha of 0.94 was distributed to 380 participants. Data were analyzed using appropriate non-parametric statistical tests, including Chi-square and Friedman tests, in SPSS software.<br>Results: The findings revealed that the “Urban Vitality and Liveliness” index achieved the highest mean score of 3.44, indicating the role of street cafés in enhancing spatial dynamics, social interactions, and psychological security. The index for “Local Economy” (mean = 3.40) and “Aesthetics” (mean = 3.33) also performed well. Conversely, the dimensions of “Walkability” (mean = 3.09) and “Urban Environment” (mean = 2.88) received lower evaluations and require greater attention.<br>Conclusion: The results suggest that street cafés, beyond their mere consumptive function, can provide a platform for strengthening social capital, increasing urban vitality, and improving quality of life. The novelty of this study lies in its simultaneous assessment of social, psychological, aesthetic, economic, and environmental indicators, providing a comprehensive picture of the role of street cafés in enhancing the quality of public space. These findings can serve as a reference for human-centered urban planning and policy-making in similar cities.کافههای خیابانی به عنوان فضاهای اجتماعی ـ اقتصادی در شهرهای ایران بهتدریج ظهور یافتهاند و دارای پتانسیل قابل توجهی برای ارتقای کیفیت فضاهای عمومی هستند. با اینحال، گسترش این فضاها غالباً بدون برنامهریزی دقیق و هماهنگی با ساختار کالبدی ـ اجتماعی شهر رخ داده است. هدف این پژوهش، بررسی ارتباط حضور کافههای خیابانی با ابعاد مختلف کیفیت فضاهای شهری در بلوار ارم همدان است.<br>روش این مطالعه توصیفی ـ تحلیلی و کاربردی است. جامعۀ آماری شامل کارکنان کافهها و استفادهکنندگان مداوم بلوار ارم ـ شامل افرادی که مسیر تردد روزانه یا محیط کارشان در این بلوار قرار دارد و نیز کسانی که برای فعالیتهای ورزشی یا پیادهروی از آن استفاده میکنند ـ بود. نمونهگیری به صورت هدفمند و در دسترس انجام شد و پرسشنامهای با روایی محتوایی و ضریب آلفای کرونباخ 0/94 میان ۳۸۰ نفر توزیع و تکمیل شد. دادهها با استفاده از آزمونهای آماری ناپارامتریک مناسب مانند کای ـ اسکوئر و فریدمن در نرمافزار SPSS تحلیل شدند.<br>نتایج نشان داد شاخص «سرزندگی و نشاط شهری» با میانگین 3/44 بالاترین مقدار را داشته و بیانگر نقش کافههای خیابانی در افزایش پویایی فضایی، تعاملات اجتماعی و امنیت روانی است. همچنین، شاخصهای «اقتصاد محلی» (میانگین 3/40) و «زیباییشناسی» (میانگین 3/33) عملکرد مطلوبی داشتند. در مقابل، ابعاد «پیادهمداری» (میانگین 3/09) و «محیط زیست شهری» (میانگین 2/88) ضعیفتر ارزیابی شدند و نیازمند توجه بیشتری هستند.<br>یافتهها نشان میدهند کافههای خیابانی فراتر از کارکرد فقط مصرفی میتوانند بستری برای تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش پویایی شهری و ارتقای کیفیت زندگی فراهم کنند. نوآوری این مطالعه در ارزیابی همزمان شاخصهای اجتماعی، روانشناختی، زیباییشناختی، اقتصادی و محیط زیستی است که تصویری جامع از نقش کافههای خیابانی در کیفیت فضاهای عمومی ارائه میدهد و میتواند به عنوان مرجع برای سیاستگذاری و برنامهریزی انسانمحور در شهرهای مشابه مورد استفاده قرار گیرد.https://www.juep.net/article_231786_4e27f42fa2508dfed8fc709390c68aa5.pdfمرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهراناقتصاد و برنامه ریزی شهری2821-21187120260321Drivers and challenges of developing urban diplomacy in Iran based on emerging technologies and artificial intelligenceپیشرانها و چالشهای توسعۀ دیپلماسی شهری در ایران بر پایۀ فناوریهای نوین و هوش مصنوعی12613923204810.22034/uep.2025.544567.1702FAروحالهاسدیاستادیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران0000-0002-7872-4602مژگانیعقوبیدانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران0000-0003-1800-6542محمدیعقوبیدانشجوی دکتری گروه اقتصاد مالی، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایرانJournal Article20250901In recent years, the proliferation of modern technologies and information technology-based tools has significantly transformed urban governance practices worldwide. In Iran, urban diplomacy, as a critical dimension of urban governance, faces challenges in adapting to these technological advancements. The utilization of modern technologies and artificial intelligence (AI) in urban diplomacy and strategic decision-making has not yet realized its full potential. The present study aims to identify the drivers and challenges associated with the adoption of modern technologies and AI in the development of urban diplomacy in Iran. A mixed-methods approach was employed. In the first phase, domestic and international literature and documents were reviewed to identify indicators relevant to the development of urban diplomacy. Subsequently, the structural relationships among these indicators were examined using the Cross-Impact Matrix (CIM) methodology, based on the opinions of 30 experts, and analyzed using MICMAC software. In the second phase, a Likert-scale questionnaire was designed and administered to the same group of experts to identify the principal challenges, focusing on their criticality and frequency of occurrence. The results indicated that the main challenges in leveraging emerging technologies for urban diplomacy in Iran include the absence of appropriate executive guidelines, insufficient capacity and experience, limited infrastructural resources, and the lack of regulations aligned with AI functionalities. Conversely, the key drivers identified include the enhancement of technological infrastructure and equipment readiness, heightened citizen expectations of government adoption of innovative solutions for service delivery, and the implementation of data-driven approaches in urban diplomacy. These drivers underscore the importance of stakeholder engagement and the management of inter-stakeholder relationships. Overall, the findings suggest that the advancement of urban diplomacy in Iran necessitates strengthening technological infrastructure, revising existing policies, and enhancing the competencies of specialized human resources. These insights provide a robust foundation for urban policymakers and the country’s foreign policy authorities to utilize emerging technologies more effectively.در سالهای اخیر، گسترش فناوریهای نوین و ابزارهای مبتنی بر فناوری اطلاعات، شیوههای حکمرانی شهری را در بسیاری از کشورها دگرگون کرده است. در ایران نیز دیپلماسی شهری به عنوان یکی از ابعاد مهم حکمرانی شهری، با چالشهایی در زمینۀ سازگاری با این تحولات روبهروست؛ به صورتی که استفاده از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در دیپلماسی شهری و تصمیمگیریهای راهبردی، جایگاه واقعی خود را پیدا نکرده است. به همینمنظور هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشرانها و چالشهای استفاده از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در توسعۀ دیپلماسی شهری ایران است. پژوهش حاضر با روش ترکیبی انجام شده است. در گام نخست، با مرور منابع و اسناد داخلی و خارجی، شاخصهای مرتبط با توسعۀ دیپلماسی شهری شناسایی شد. سپس، با بهرهگیری از نظرات ۳0 نفر از خبرگان، روابط ساختاری میان شاخصها در قالب ماتریس اثرات متقابل (CIM) بررسی و در محیط نرمافزار MICMAC تحلیل شد. در گام دوم، به منظور شناسایی چالشهای اصلی، پرسشنامهای مبتنی بر طیف لیکرت طراحی و توسط همان خبرگان تکمیل شد تا بتوان چالشهای با اهمیت بیشتر را در قالب اساسی بودن و فوریت شناساییکرد. نتایج نشان داد چالشهای اصلی در بهرهگیری از فناوریهای نوظهور در دیپلماسی شهری ایران شامل نبود دستورالعملهای اجرایی مناسب، نبود پتانسیل و تجربۀ مورد نیاز، امکانات محدود زیرساختی و نبود مقررات منطبق بر کارکرد هوش مصنوعی است. درمقابل، پیشرانهای کلیدی شامل: افزایش آمادگی زیرساختها و تجهیزات فناوری، افزایش انتظار شهروندان از دولت در استفاده از راهکارهای جدید در راستای خدماترسانی، استفاده از رویکردهای دادهمحوری در دیپلماسی شهری است که بیش از همه، بر لزوم توجه به ذینفعان و مدیریت روابط بینآنها تأکید میکند.<br>درمجموع، یافتهها نشان میدهد توسعۀ دیپلماسی شهری در ایران مستلزم تقویت زیرساختهای فناورانه، بازنگری در سیاستها و ارتقای مهارت نیروی انسانی متخصص است. این نتایج میتواند مبنایی برای تصمیمگیری سیاستگذاران شهری و حوزۀ سیاست خارجی کشور در بهرهگیری کارآمدتر از فناوریهای نوظهور قرار گیرد.https://www.juep.net/article_232048_9b819f09222a4225e8c3f02fac102d52.pdf