مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 8 1 2027 03 21 Evaluation of social sustainability components of urban squares from the perspective of elderly happiness (case study: Naqsh-e Jahan Square, Isfahan) ارزیابی مؤلفه‌های پایداری اجتماعی میادین شهری از منظر شادکامی سالمندان (مورد‌پژوهی: میدان نقش جهان اصفهان) 176 195 252055 10.22034/uep.2026.590370.1947 FA یاسمین دوزدوزانی استادیار، گروه معماری، واحد آذرشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آذرشهر، ایران 0000-0002-8574-1670 Journal Article 2026 07 06 Demographic transformations in recent decades and the growing elderly population in Iranian cities have made redesigning public spaces with a human-centered approach a primary concern. Urban squares, as the beating heart of collective life, play a decisive role in enhancing happiness and social sustainability for this group. This study aims to evaluate the components of social sustainability in urban squares from the perspective of elderly happiness, with a case study of Naqsh-e Jahan Square in Isfahan. The research employs a sequential exploratory mixed-method approach, utilizing field observations, interviews with 12 key informants, and a questionnaire survey of 400 elderly individuals aged 60 and above. Instrument reliability was confirmed with a Cronbach’s alpha coefficient of 0.83. Data were analyzed using SPSS software. Findings indicate that among 25 items across five components of social sustainability and happiness, “architectural identity and authenticity” (mean=4.81), “memorability of space” (mean=4.62), and “sense of place attachment” (mean=4.45) received the highest scores. Conversely, “adequate resting furniture” (mean=2.67), “universal accessibility” (mean=2.84), and “access to restrooms” (mean=3.02) were identified as the most significant shortcomings. Pearson correlation results show that all five components of social sustainability positively and significantly relate to elderly happiness. The “sensory-psychological” component (r=0.92) shows the strongest correlation, while “accessibility and transportation” (r=0.69) shows the weakest. Despite its deficiencies, Naqsh-e Jahan Square, through its immense semantic and historical capital, provides a worthy setting for elderly happiness. تغییرات ساختاری جمعیت در دهه‌های اخیر و افزایش روزافزون سالمندان در شهرهای ایرانی، ضرورت بازطراحی فضاهای عمومی را با رویکردی انسان‌محور به دغدغه‌ای اصلی تبدیل کرده است. در این‌میان، میادین شهری به‌مثابه قلب تپندۀ حیات جمعی، نقشی تعیین‌کننده در ارتقای شادی و پایداری اجتماعی این گروه ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مؤلفه‌های پایداری اجتماعی میادین شهری از منظر شادی سالمندان و با مطالعۀ موردی میدان نقش‌جهان اصفهان انجام شده است. این تحقیق با روش ترکیبی اکتشافی متوالی و با استفاده از مشاهدات میدانی، مصاحبه با ۱۲ کنشگر کلیدی و پرسشنامه در میان ۴۰۰ سالمند ۶۰ سال و بالاتر صورت پذیرفته است. پایایی ابزار با محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ معادل 0/83 تأیید شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد از میان ۲۵ گویه در پنج مؤلفۀ پایداری اجتماعی و شادکامی، مؤلفه‌های «هویت و اصالت معماری» با میانگین 4/81، «خاطره‌انگیزی فضا» با میانگین 4/62 و «حس تعلق به مکان» با میانگین 4/45 بالاترین امتیاز را کسب کرده‌اند. در مقابل، «مبلمان استراحت مناسب» با میانگین 2/67، «دسترسی‌پذیری فراگیر» با میانگین 2/84 و «دسترسی به سرویس بهداشتی» با میانگین 3/02 مهم‌ترین کاستی‌ها هستند. نتایج همبستگی پیرسون نشان می‌دهد تمامی پنج عامل پایداری اجتماعی با شادی سالمندان رابطۀ مثبت و معنادار دارند. عامل «حسی ـ روانی» با ضریب 0/92 قوی‌ترین و «دسترسی و حمل‌ونقل» با ضریب 0/69 ضعیف‌ترین رابطه را دارند. میدان نقش‌جهان علی‌رغم کاستی‌ها، به‌ واسطۀ سرمایه عظیم معنایی و تاریخی خود، بستری شایسته برای شادی سالمندان فراهم می‌آورد. https://www.juep.net/article_252055_b9361dee8233cfc96942bcd9cee2503b.pdf