مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 8 1 2027 03 21 Lived experience of understanding the smart city with an emphasis on social and economic dimensions (A case study of Tehran citizens) تجربۀ زیستۀ درک شهر هوشمند با تأکید بر ابعاد اجتماعی و اقتصادی‌ (‌مورد مطالعه: شهروندان تهرانی) 156 175 251415 10.22034/uep.2026.593552.1966 FA فرهنگ باقری دانشجوی دکتری مدیریت کارآفرینی، مرکز آموزش بین‌المللی قشم، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‌ نوشین آباقری مهابادی پژوهشگر و دانش‌آموختۀ دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشکدۀ علوم انسانی واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‌ Journal Article 2026 07 24 The expansion of information technologies has made the smart city an important approach in urban planning and management. However, realizing the smart city depends not only on developing technological infrastructure but also on citizens’ trust and participation. The present study aimed to explain Tehran citizens’ lived experience of the smart city using a qualitative approach based on Strauss and Corbin’s grounded theory. Data were collected through in-depth, semi-structured interviews with 19 Tehran citizens using theoretical sampling and were analyzed through open, axial, and selective coding with MAXQDA software. The findings showed that “ambiguity of the situation toward smartification” is the core category of citizens’ experience, formed by the simultaneous occurrence of two conflicting orientations: fear and hope toward smartification. Weak technological literacy and education, privacy concerns, the possibility of job elimination, emerging social harms, weak infrastructure, and inefficient urban management were the main conditions shaping this ambiguity, while ease of access to services, improved quality of life, expanded communication, rapid access to knowledge and information, and new opportunities fostered hope toward smartification. To confront this situation, citizens proposed strategies such as improving technological literacy, demand-making, participation, increasing transparency, public education, legal reform, and better institutional coordination. The outcome of this process was the conditional acceptance of the smart city, whereby trust, equitable access, data security, and attention to citizens’ real needs were considered essential conditions for the success of Tehran’s smartification. گسترش فناوری‌های اطلاعاتی، شهر هوشمند را به یکی از رویکردهای مهم در برنامه‌ریزی و مدیریت شهری تبدیل کرده است. با این‌حال، تحقق شهر هوشمند تنها به توسعۀ زیرساخت‌های فناورانه وابسته نیست، بلکه به اعتماد و مشارکت شهروندان نیز بستگی دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربۀ زیستۀ شهروندان تهرانی از شهر هوشمند با رویکرد کیفی و با استفاده از نظریۀ داده‌بنیاد اشتراوس و کوربین انجام گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته با ۱۹ نفر از شهروندان تهران و با نمونه‌گیری نظری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و گزینشی و با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد «ابهام وضعیت نسبت به هوشمندسازی» مقولۀ محوری تجربۀ شهروندان است. این مقوله در نتیجۀ هم‌زمانی دو جهت‌گیری متعارض، یعنی بیم و امید نسبت به هوشمندسازی، شکل گرفته است. ضعف سواد و آموزش فناورانه، نگرانی دربارۀ حریم خصوصی، احتمال حذف برخی مشاغل، آسیب‌های اجتماعی نوپدید، ضعف زیرساخت‌ها و ناکارآمدی مدیریت شهری از مهم‌ترین شرایط شکل‌دهندۀ این وضعیت بودند. در مقابل، سهولت دسترسی به خدمات، افزایش کیفیت زندگی، گسترش ارتباطات، دسترسی سریع به دانش و اطلاعات و ایجاد فرصت‌های جدید زمینۀ شکل‌گیری امید نسبت به هوشمندسازی را فراهم می‌کردند. شهروندان برای مواجهه با این وضعیت، راهبردهایی مانند ارتقای سواد تکنولوژیکی، مطالبه‌گری، مشارکت، افزایش شفافیت، آموزش عمومی، اصلاح قوانین و بهبود هماهنگی نهادی را مطرح کردند. پیامد این فرایند پذیرش مشروط شهر هوشمند بود، به‌ گونه‌ای که اعتماد، عدالت در دسترسی، امنیت داده‌ها و توجه به نیازهای واقعی شهروندان شرط اساسی موفقیت هوشمندسازی تهران تلقی شد. https://www.juep.net/article_251415_3b2e053ab5cb511b2fa48a5dfbe39c34.pdf