مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 8 1 2026 03 21 Investigating the interplay between urban heat island, urban pollution island, and energy demand: A systematic review of modeling approaches and key determinants بررسی اثرات متقابل جزایر گرمایی و آلودگی شهری و تقاضای انرژی؛ مرور نظام‌مند رویکردهای مدل‌سازی و مؤلفه‌‌های کلیدی 138 154 251033 10.22034/uep.2026.585220.1916 FA مریم ترکمن دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0009-0007-4254-5075 ریحانه پهلوانی دانشجوی کارشناسی ارشد، طراحی شهری، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران‌ 0009-0006-0317-7794 سمانه جلیلی صدرآباد دانشیار، گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0000-0003-1816-7610 مصطفی بهزادفر استاد، گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران‌ 0000-0003-2882-694X Journal Article 2026 06 06 Rapid urbanization, increasing built-up density, and alterations in urban surface characteristics have exacerbated phenomena such as the urban heat island (UHI) and the urban pollution island (UPI). Beyond their documented impacts on air quality, thermal comfort, and public health, these phenomena can substantially influence urban energy demand through elevated cooling loads and modified electricity consumption patterns. Despite the growing body of research, a comprehensive understanding of the interplay among UHI, UPI, and energy demand remains absent. To address this gap, the present study systematically reviews this interaction and identifies modeling approaches, effective components, and dominant conceptual relationships. Relevant publications were retrieved from Scopus, ScienceDirect, and Google Scholar, and following a rigorous screening process, the content of the selected studies was analyzed using MAXQDA software. A total of 4,060 coded segments were extracted and organized into 10 principal codes. Subsequently, frequency analysis, author–code affiliation matrices, and co-occurrence analysis were employed to delineate the conceptual architecture of the extant literature. Findings indicate that scholarly attention has predominantly been directed toward modeling and forecasting, temperature-driven energy demand in relation to UHI, and the physical–thermal properties of urban surfaces. Conversely, indicators pertaining to UPI, urban boundary-layer dynamics, and atmospheric physicochemical processes have received comparatively limited coverage. Co-occurrence results further reveal that energy demand serves as a conceptual mediator between urban heating and air pollution. Accordingly, the development of integrated, multi-scalar frameworks capable of concurrently addressing urban climate, air quality, and energy systems emerges as an imperative direction for future research. رشد شتابان شهرنشینی، افزایش تراکم کالبدی و تغییر ویژگی‌های سطوح شهری موجب تشدید پدیده‌هایی مانند جزیرۀ گرمایی شهری و جزیرۀ آلودگی شهری شده است. این پدیده‌ها علاوه بر اثرگذاری بر کیفیت هوا، آسایش حرارتی و سلامت شهروندان، می‌توانند از طریق افزایش بار سرمایشی و تغییر الگوی مصرف برق، تقاضای انرژی شهری را نیز تحت تأثیر قرار دهند. با وجود گسترش مطالعات مرتبط، هنوز درک یکپارچه‌ای از تعامل میان جزیرۀ گرمایی شهری، جزیرۀ آلودگی شهری و تقاضای انرژی وجود ندارد. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف مرور نظام‌مند این تعامل و شناسایی رویکردهای مدل‌سازی، مؤلفه‌های مؤثر و روابط مفهومی غالب انجام شد. در این مطالعه، مقالات مرتبط از پایگاه‌های Scopus‏‏،‏ ScienceDirect و Google Scholar استخراج و پس از غربالگری، محتوای مطالعات منتخب با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شد. در مجموع، 4,060 بخش‌های کدگذاری‌شده /ارجاع کدگذاری‌شده استخراج و در قالب 10 کد اصلی سازمان‌دهی شد. سپس، از تحلیل فراوانی، ماتریس ارتباط نویسندگان ـ کدها و تحلیل هم‌رخدادی کدها برای تبیین ساختار مفهومی ادبیات استفاده شد. یافته‌ها نشان داد بیشترین تمرکز مطالعات بر مدل‌سازی و پیش‌بینی، تقاضای انرژی متأثر از دما و جزیرۀ گرمایی شهری و ویژگی‌های فیزیکی و حرارتی سطوح شهری قرار دارد. در مقابل، شاخص‌های مربوط به جزیرۀ آلودگی شهری، پویایی لایه مرزی شهری و فرایندهای شیمیایی و فیزیکی جو سهم کمتری داشته‌اند. نتایج هم‌رخدادی نیز نشان داد تقاضای انرژی نقش مفهومی واسط میان گرمایش شهری و آلودگی هوا دارد. بر این‌اساس، توسعۀ چارچوب‌های یکپارچه و چندمقیاسی برای تحلیل هم‌زمان اقلیم شهری، کیفیت هوا و انرژی ضروری است. https://www.juep.net/article_251033_482358dccfbeced59eb07d623232c8c3.pdf