مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 مقالات آماده انتشار 2026 08 06 Measuring the Quality of Social Interactions in Contemporary Public Spaces in Tehran with an Emphasis on the Role of Physical Components سنجش کیفیت تعاملات اجتماعی در فضاهای جمعی معاصر تهران با تأکید بر نقش مؤلفه‌های کالبدی 250272 10.22034/uep.2026.584912.1912 FA محمد کاید پور دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد بین المللی ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. آرش ثقفی اصل گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. مسعود حق لسان دانشیار، گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران. Journal Article 2026 06 03 Urban collective spaces serve key settings for social interaction and play an important role in strengthening social capital and improving citizens’ quality of life. This study, with an applied objective and a quantitative–descriptive approach, investigates the effects of physical components the quality of social interactions in contemporary urban collective spaces Tehran. The research was conducted eight selected districts of Tehran. The study is applied in nature and follows descriptive–analytical method. Data were collected using a researcher-made questionnaire based five-point Likert scale. The questionnaire consisted of 32 items across six main dimensions, and its reliability was confirmed using Cronbach’s alpha coefficients ranging from 0.878 to 0.896. The statistical population included 2,695,041 residents of the selected districts, from which sample of 384 respondents was selected through simple random sampling using Cochran’s formula. Data analysis was performed through Structural Equation Modeling (SEM) using SPSS and Smart-PLS software.<br /> The findings indicated that the overall mean of the physical components of urban collective spaces was 3.09 out 5. Among the examined dimensions, economic components obtained highest mean score (3.23), while social components received the lowest mean score (2.95). The quality of social interactions was evaluated as relatively unfavorable with a mean score of 2.98. In particular, the components of “trust in interactions” (2.68) and “depth of relationships” (2.72) received the lowest scores. The structural model results revealed that 64.2% of the variance in social interactions is explained by physical components, with social components accounting for the largest share of influence (34.9%). Overall, the results indicate that the physical components of Tehran’s collective spaces significantly affect the quality of social interactions; however, these spaces have not been particularly successful in strengthening trust and deepening social relationships. Therefore, improving social, physical, and cultural components in urban planning, along with attention to regional differences, is essential. فضاهای جمعی شهری به‌عنوان بستر تعاملات اجتماعی، نقش مهمی در تقویت سرمایه اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دارند. این پژوهش با هدف کاربردی و با رویکرد کمی–توصیفی به بررسی تأثیر مؤلفه‌های کالبدی بر کیفیت تعاملات اجتماعی در فضاهای جمعی معاصر تهران می‌پردازد. مطالعه در هشت منطقه منتخب شهر تهران انجام شده است. پژوهش از نوع کاربردی و روش آن توصیفی–تحلیلی است. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای گردآوری شد. این پرسشنامه شامل ۳۲ گویه در شش بعد اصلی بود و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ بین ۰.۸۷۸ تا ۰.۸۹۶ تأیید شد. جامعه آماری شامل ۲۶۹۵۰۴۱ نفر از ساکنان مناطق منتخب بود که با استفاده از فرمول کوکران، نمونه‌ای ۳۸۴ نفری به روش تصادفی ساده انتخاب شد. تحلیل داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS و Smart-PLS انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد میانگین کلی مؤلفه‌های کالبدی فضاهای جمعی ۳.۰۹ از ۵ است. در میان ابعاد مورد بررسی، مؤلفه‌های اقتصادی با میانگین ۳.۲۳ بیشترین امتیاز و مؤلفه‌های اجتماعی با میانگین ۲.۹۵ کمترین امتیاز را کسب کردند. کیفیت تعاملات اجتماعی نیز با میانگین ۲.۹۸ در سطح نامطلوب ارزیابی شد؛ به‌گونه‌ای که «اعتماد در تعاملات» با میانگین ۲.۶۸ و «عمق روابط» با میانگین ۲.۷۲ پایین‌ترین امتیازها را داشتند. نتایج مدل ساختاری نشان داد ۶۴.۲ درصد از واریانس تعاملات اجتماعی توسط مؤلفه‌های کالبدی تبیین می‌شود و مؤلفه‌های اجتماعی با سهم ۳۴.۹ درصد بیشترین تأثیر را دارند. در مجموع، مؤلفه‌های کالبدی فضاهای جمعی تهران بر کیفیت تعاملات اجتماعی اثرگذارند، اما این فضاها در تقویت اعتماد و عمق روابط اجتماعی چندان موفق نبوده‌اند. بنابراین، بهبود مؤلفه‌های اجتماعی، کالبدی و فرهنگی در برنامه‌ریزی شهری و توجه به تفاوت‌های منطقه‌ای ضروری است