مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 7 12 2027 02 20 Data-driven representation of space syntax research in urban planning: A scientometric and network analysis approach using the Scopus Database (2017–2026) بازنمایی داده‌محور پژوهش‌های نحو فضا در شهرسازی با رویکرد علم‌سنجی و تحلیل شبکه‌ای در پایگاه Scopus (2017-2026) 146 159 248199 10.22034/uep.2026.587744.1931 FA مرجان بهاری‏‌نژاد دانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران‌ 0009-0001-1748-1301 پرویز اکبری استادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ فنی و مهندسی، مجتمع آموزش عالی لارستان، فارس، ایران‌ 0000-0003-3406-1293 Journal Article 2026 06 20 This study maps the scientific landscape of space syntax research in urban planning using scientometric methods and network analysis, without addressing this domain’s theoretical foundations. The research data were extracted from the Scopus database using a systematic review procedure, and after data cleaning and screening, 739 articles were selected for final analysis. The analyses were conducted using VOSviewer, based on indicators such as keyword co-occurrence, total link strength, normalized citation counts, and the country-level co-authorship network. The findings indicate that scientific output in this field has exhibited a continuous upward trend, entering a phase of accelerated growth between 2017 and 2022. Keyword network analysis identified five major thematic clusters: urban planning and spatial analysis, spatial theory and configuration, urban morphology and development, architecture and the built environment, and visibility analysis and spatial tools. The keywords “space syntax” and “spatial analysis” constitute the core of the field’s knowledge structure and exhibit the highest total link strength. In addition, the themes of urban planning, urban design, and land use, despite their comparatively lower frequency, show higher scientific impact. At the international level, China and the United Kingdom account for the largest volumes of scientific output, whereas the United States, Italy, and the Netherlands play a more central role within scientific collaboration networks. The results suggest that space syntax has reached scientific maturity and is transitioning from theoretical concepts toward interdisciplinary, data-driven, and problem-oriented applications in urban planning. پژوهش حاضر با هدف ترسیم نقشۀ علمی حوزۀ نحو فضا در مطالعات شهرسازی، از روش‌های علم‌سنجی و تحلیل شبکه‌ای بهره گرفته است، بدون آنکه به تبیین مبانی نظری این حوزه بپردازد. داده‌های پژوهش با روش مرور نظام‌مند از پایگاه Scopus استخراج شد و پس از پالایش و غربالگری، 739 مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیل‌ها با نرم‌افزار VOSviewer و بر اساس شاخص‌هایی مانند هم‌رخدادی کلیدواژه‌ها، قدرت پیوند شبکه‌ای، استناد نرمال‌شده و شبکۀ هم‌تألیفی کشورها انجام شد. یافته‌ها نشان داد تولیدات علمی این حوزه روندی مستمر و صعودی داشته و بین سال‌های 2017 تا 2022 وارد مرحلۀ رشد شتابان شده است. تحلیل شبکۀ کلیدواژه‌ها پنج خوشۀ موضوعی اصلی را شناسایی کرد: برنامه‌ریزی و تحلیل فضایی شهری، نظریه و پیکربندی فضایی، مورفولوژی و توسعۀ شهری، معماری و محیط ساخته‌شده و تحلیل دیدپذیری و ابزارهای مکانی. کلیدواژه‌های Space Syntax و Spatial Analysis هستۀ مرکزی ساختار دانش این حوزه را تشکیل می‌دهند و بیشترین قدرت پیوند را دارند. همچنین، موضوعات برنامه‌ریزی شهری، طراحی شهری و کاربری زمین، با وجود فراوانی کمتر، از اثرگذاری علمی بالاتری برخوردارند. در سطح بین‌المللی، چین و انگلستان بیشترین تولیدات علمی را دارند، در حالی ‌که ایالات ‌متحده، ایتالیا و هلند نقش محوری‌تری در شبکه‌های همکاری علمی ایفا می‌کنند. نتایج نشان می‌دهد حوزۀ نحو فضا به بلوغ علمی رسیده و مسیر تحول آن از مفاهیم نظری به سمت کاربردهای میان‌رشته‌ای، داده‌محور و مسئله‌محور در برنامه‌ریزی شهری در حال حرکت است. https://www.juep.net/article_248199_717aef633dde1b27099bad0b6917eeb7.pdf