مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 8 1 2027 03 21 Developing an educational policy model for enhancing energy literacy among housewives in Tehran: A mixed-methods approach تدوین الگوی سیاست‌گذاری آموزشی ارتقای سواد انرژی بانوان خانه‌دار شهر تهران با رویکرد آمیخته 20 38 246750 10.22034/uep.2026.575765.1844 FA مهدیه رضائی دانشیار گروه آموزش محیط ‌زیست، دانشکدۀ علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران هادی کاری پژوهشگر دورۀ دکتری، گروه آموزش محیط‌ زیست، دانشکدۀ علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران‌ 0009-0003-3722-3507 سیدمحمد شبیری استاد گروه آموزش محیط‌ زیست، دانشکدۀ علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران‌ مجید صفاری‌نیا استاد گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران‌ Journal Article 2026 02 15 This research was conducted to present and validate an educational policy model for promoting energy literacy (electrical energy) among housewives in the 22 districts of Tehran, using an exploratory mixed-methods approach. In the qualitative phase, experts were purposively selected from among university professors in energy, educational planning, and public policy, as well as specialists and experts from the Ministry of Energy, the Power Research Institute, the Tehran Electricity Distribution Company, and the National Research Institute for Science Policy. Theoretical saturation was achieved after conducting 13 interviews. The statistical population in the quantitative phase consisted of managers and energy specialists in Tehran. The minimum sample size was determined to be 138 based on the power analysis rule. Sampling was performed using a cluster random method. In the qualitative phase, data analysis was conducted using grounded theory and Maxqda, while the quantitative phase utilized the partial least squares (PLS) method in Smart PLS. The results revealed that the coefficients of determination (R²) for the model’s endogenous variables were close to or exceeded the strong range of 0.67. Additionally, all predictive relevance (Q²) values were positive, indicating the model’s favourable predictive power. Furthermore, the GOF index was 0.63, and the SRMR index was 0.098, indicating good model fit. The findings suggest that causal conditions (policy drivers) influence the core phenomenon (educational policy), and the core phenomenon, contextual conditions (context and background variables), and intervening factors (mediating and facilitating factors) affect strategies (strategic actions). In the meantime, the implementation of strategies leads to the formation of outcomes (enhancing energy literacy and achieving sustainable development). Therefore, this model can serve as a roadmap for educational policy-making aimed at promoting energy literacy among housewives in Tehran. این پژوهش با هدف ارائه و اعتباریابی الگوی ‌سیاست‌گذاری ‌آموزشی ارتقای‌ سواد‌ ‌‌‌‌انرژی (‌‌‌‌انرژی الکتریکی) بانوان ‌خانه‌دار مناطق ‌22‌گانۀ شهر‌ تهران و با‌ رویکرد آمیختۀ ‌اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، خبرگان به ‌صورت هدفمند و از میان اساتید دانشگاهی در حوزه‌های ‌انرژی، برنامه‌ریزی‌ آموزشی و سیاست‌گذاری ‌عمومی و همچنین، متخصصان و صاحب‌نظرانی از وزارت ‌نیرو، پژوهشگاه نیرو، شرکت ‌توزیع‌ نیروی ‌برق ‌تهران و مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور ‌بزرگ انتخاب شدند که با انجام ۱۳ مصاحبه، اشباع‌ نظری حاصل ‌شد. جامعۀ آماری بخش کمی، مدیران و کارشناسان متخصص حوزۀ انرژی در شهر تهران بود. حداقل حجم نمونه بر اساس قاعدۀ تحلیل توان ۱۳۸ نفر تعیین شد و نمونه‌گیری به روش تصادفی خوشه‌ای انجام گرفت. تحلیل‌ داده‌ها در بخش‌ کیفی‌ بر اساس نظریۀ‌ داده‌‌بنیاد در نرم‌افزار Maxqda و در بخش ‌کمی با روش حداقل ‌مربعات ‌جزئی‌ ‌‌در ‌نرم‌افزار ‌Smart PLS انجام شد. نتایج نشان داد مقادیر شاخص ضریب تعیین (R2) متغیرهای درون‌زای مدل نزدیک محدودۀ قوی (0/67) و یا بالاتر و مقادیر شاخص ارتباط پیش‌بین (Q2) همگی مثبت هستند که نشان‌دهندۀ مطلوب بودن قدرت پیش‌بینی مدل است. همچنین، مقدار شاخص GOF به میزان 0/63 و شاخص SRMR نیز میزان 0/098 حاصل شد که به معنای برازش مطلوب است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که شرایط ‌علّی (محرک‌های سیاست‌گذاری) بر پدیده‌محوری (سیاست‌گذاری‌آموزشی) تأثیر می‌گذارد و پدیده‌محوری، شرایط‌‌ زمینه‌ای (بستر و متغیرهای زمینه‌ای) و عوامل‌ مداخله‌گر (عوامل واسطه‌ای ‌و تسهیل‌گر) بر راهبردها (اقدامات‌‌ راهبردی) اثر می‌گذارند و اجرای راهبردها نیز به شکل‌گیری پیامدها (ارتقای سواد انرژی و نیل به توسعۀ پایدار) منجر خواهد شد. بنابراین، این مدل می‌تواند به عنوان نقشه‌راهی برای سیاست‌گذاری‌ آموزشی ارتقای سواد انرژی در بانوان خانه‌دار شهر تهران مورد استفاده قرار گیرد. https://www.juep.net/article_246750_58017c10b75229bb2cf2ad9c0f8d9710.pdf