مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 7 11 2027 01 21 A review of the impact of second homes on the gentrification of urban spaces using a meta-synthesis approach مروری بر تأثیر خانه‌های دوم بر اعیان‌سازی فضاهای شهری با استفاده از روش متاسنتز 126 140 244605 10.22034/uep.2026.580058.1888 FA امیرحسین عظیم‌پور پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0009-3048-0766 ویدا ایوبی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران‌ 0009-0002-3850-1604 Journal Article 2026 05 13 In recent decades, the expansion of second-home ownership among affluent groups and economic elites has become an influential mechanism in the social, economic, and physical restructuring of urban spaces, and its connection with gentrification processes—particularly in tourist cities and residentially attractive urban areas—has gained increasing significance. Despite the expansion of the gentrification literature, the role of second homes in intensifying socio-spatial transformations, displacing local populations, increasing land and housing values, and redefining patterns of urban consumption has still been examined in a fragmented manner and without an integrated conceptual framework. The present study aims to systematically synthesize existing findings and explicate the dimensions through which second homes affect the gentrification of urban spaces by employing a qualitative meta-synthesis approach. To this end, scholarly articles published in Scopus and ScienceDirect databases during the period 2009–2025 were retrieved. Following a multi-stage screening process, 55 eligible articles were selected for the final analysis. The data were analyzed using NVivo 12 software, and VOSviewer was employed to identify the conceptual structure of the literature and patterns of concept co-occurrence. The findings resulted in the development of a conceptual framework that explains the relationships among five main categories, including driving factors, spatial consequences, adverse effects, rules and regulations, and characteristics of gentrification. The results indicate that second homes accelerate the gentrification process through economic, social, physical, cultural, and environmental mechanisms, thereby increasing pressure on housing markets, altering neighborhood functions, weakening local residents’ access to affordable housing, and reducing social cohesion. In addition, the lack of longitudinal data, the predominance of Western-centered studies, and the scarcity of comparative research in non-Western contexts were identified as major knowledge gaps. Ultimately, neoliberal policies have served as the principal facilitator enabling the entry of economic elites into urban real estate markets. در دهه‌های اخیر، گسترش مالکیت خانه‌های دوم توسط گروه‌های برخوردار و نخبگان اقتصادی به یکی از سازوکارهای اثرگذار در بازساخت اجتماعی، اقتصادی و کالبدی فضاهای شهری تبدیل شده و پیوند آن با فرایندهای اعیان‌سازی، به‌ویژه در شهرهای گردشگرپذیر و دارای جذابیت‌های سکونتی، اهمیت فزاینده‌ای یافته است. با وجود گسترش ادبیات اعیان‌سازی، نقش خانه‌های دوم در تشدید تغییرات فضایی _ اجتماعی، جابه‌جایی جمعیت بومی، افزایش ارزش زمین و مسکن و بازتعریف الگوهای مصرف شهری همچنان به ‌صورت پراکنده و فاقد چارچوب مفهومی یکپارچه بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف ترکیب نظام‌مند یافته‌های موجود و تبیین ابعاد اثرگذاری خانه‌های دوم بر اعیان‌سازی فضاهای شهری، از روش متاسنتز کیفی و دستورالعمل PRISMA بهره گرفته است. به این‌منظور، مقالات علمی منتشرشده در پایگاه‌های Scopus و ScienceDirect طی بازه زمانی 2009 تا 2025 جست‌وجو و پس از غربالگری چندمرحله‌ای، 55 مقاله واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرم‌افزار NVivo 12 تحلیل شدند و برای شناسایی ساختار مفهومی ادبیات و الگوهای هم‌رخدادی مفاهیم، از نرم‌افزار VOSviewer استفاده شد. یافته‌ها به ارائۀ چارچوبی مفهومی منجر شد که روابط میان پنج مقولۀ اصلی شامل عوامل مؤثر، پیامدهای فضایی، آثار منفی، ضوابط و مقررات و ویژگی‌های اعیان‌سازی را تبیین می‌کند. نتایج نشان می‌دهد خانه‌های دوم از مسیر سازوکارهای اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، فرهنگی و زیست‌محیطی، فرایند اعیان‌سازی را تسریع می‌کنند و موجب افزایش فشار بر بازار مسکن، تغییر کارکرد محله‌ها، تضعیف دسترسی ساکنان محلی به مسکن ‌به‌صرفه و کاهش انسجام اجتماعی می‌شوند. همچنین، فقدان داده‌های طولی، غلبۀ مطالعات غرب‌محور و کمبود پژوهش‌های تطبیقی در زمینه‌های غیرغربی از مهم‌ترین شکاف‌های دانشی شناسایی شد. یافته‌ها نشان داد خرید خانه‌های دوم توسط نخبگان اقتصادی به‌ عنوان محرکی چندبعدی در فرایند اعیان‌سازی شهری عمل می‌کند و سیاست‌های نئولیبرال، به‌ عنوان مهم‌ترین تسهیل‌گر ورود نخبگان اقتصادی به بازار املاک شهری عمل کرده‌اند. https://www.juep.net/article_244605_bbee19f4c84c8cd6c8ba8392db7c9b36.pdf