مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 مقالات آماده انتشار 2026 04 30 From Transit Path to Urban Third Place: Explaining the Potentials of Third Places in Enhancing Economic Resilience of Urban Pedestrian Corridors (Case Study: The Vitality Pedestrian Pathway in District 2, Tehran Municipality) از مسیر عبوری تا مکان سوم شهری: تبیین ظرفیت‌های مکان سوم در تقویت تاب‌آوری اقتصادی محورهای پیاده شهری (مطالعه موردی: پیاده‌راه سرزندگی، منطقه ۲ شهرداری تهران) 242905 10.22034/uep.2026.575597.1841 FA محمدحسین بوچانی دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-3021-5593 مهدی صالحی دانشگاه علم و صنعت، شهردار منطقه دو شهرداری تهران، ایران. آذین بهرام پوری گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-2343-7737 فهیمه صابری گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0001-9954-956X مرضیه صمدی فروشانی گروه مهندسی صنایع، دانشکدۀ مهندسی صنایع، دانشگاه ایوان کی، ایوان‌کی، ایران. 0000-0002-6531-8947 Journal Article 2026 02 13 In recent years, urban pedestrian corridors have been increasingly recognized as key instruments for the regeneration of public spaces. However, the operational experience of many such spaces indicates that maintaining long-term vitality and economic dynamism remains challenging, and in some cases, these spaces become dependent on municipal financial support. This condition underscores the necessity of addressing the concept of economic resilience at the microeconomic scale and within pedestrian-oriented public spaces.<br /> In this context, the concept of the urban third place—as a setting for voluntary social interactions, informal relationships, and collective urban experiences—offers a valuable analytical framework for understanding the socio-economic dynamics of public spaces. Despite its theoretical relevance, the conceptual linkage between the attributes of third places and the capacities for economic resilience at the scale of urban pedestrian corridors has received limited scholarly attention.<br /> The present study aims to explain the capacities of urban third-place components in strengthening the economic resilience of pedestrian corridors. The research adopts an explanatory-analytical approach, employing a case study strategy focused on the “Sarzendegi” Pedestrian Pathway in District 2 of Tehran Municipality. Data were collected through semi-structured interviews with an expert panel, and the extracted mechanisms were evaluated and refined through a modified Delphi method to achieve expert consensus.<br /> The findings indicate that components such as facilitating voluntary social interactions, reinforcing collective identity, enhancing spatial functional flexibility, and activating event-based programming can be interpreted as potential capacities supporting the dynamism of small-scale economic activities and the relative continuity of economic interactions within pedestrian corridors.<br /> Accordingly, the study proposes a prioritized conceptual framework to elucidate the mechanisms linking third-place attributes with economic resilience capacities at the scale of pedestrian corridors. The findings may inform planning, design, and management processes—particularly during the operational phase—by providing an analytical basis for strengthening the socio-economic vitality of urban pedestrian spaces. محورهای پیاده‌‌ شهری در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم بازآفرینی فضاهای عمومی مورد توجه برنامه‌ریزان شهری قرار گرفته‌اند. با این حال، تجربه بهره‌برداری از بسیاری از این فضاها نشان می‌دهد که تداوم سرزندگی و پویایی اقتصادی آن‌ها در بلندمدت با چالش‌هایی مواجه است و در برخی موارد وابستگی به منابع مدیریت شهری را به همراه دارد. این وضعیت ضرورت توجه به مفهوم «تاب‌آوری اقتصادی» را در مقیاس اقتصاد خرد و در سطح فضاهای عمومی پیاده‌محور برجسته می‌سازد.<br /> در این میان، مفهوم «مکان سوم شهری» به‌عنوان بستری برای شکل‌گیری تعاملات اجتماعی داوطلبانه، روابط غیررسمی و تجربه جمعی شهروندان می‌تواند چارچوبی تحلیلی برای فهم پویایی‌های اجتماعی-اقتصادی فضاهای عمومی فراهم کند. با وجود این، پیوند مفهومی میان ویژگی‌های مکان سوم و ظرفیت‌های تاب‌آوری اقتصادی در مقیاس محورهای پیاده شهری در ادبیات پژوهش کمتر مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت‌های مؤلفه‌های مکان سوم شهری در تقویت تاب‌آوری اقتصادی محورهای پیاده انجام شد. رویکرد پژوهش، تحلیلی تبیینی و راهبرد آن، مطالعه موردی پیاده‌راه «سرزندگی» در منطقه ۲ شهرداری تهران است. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با پنل خبرگان گردآوری شده و سازوکارهای استخراج‌شده با بهره‌گیری از روش دلفی تعدیل‌شده مورد ارزیابی و اجماع خبرگانی قرار گرفته ‌است.<br /> یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مؤلفه‌هایی همچون تسهیل تعاملات اجتماعی داوطلبانه، تقویت هویت جمعی، انعطاف‌پذیری عملکردی فضا و فعال‌سازی رویدادمحور، به‌عنوان ظرفیت‌هایی بالقوه در حمایت از پویایی فعالیت‌های خرد و تداوم نسبی تعاملات اقتصادی در محورهای پیاده شهری قابل تفسیر هستند.<br /> بر این اساس، پژوهش با ارائه یک چارچوب مفهومی اولویت‌بندی‌شده، تلاش می‌کند سازوکارهای پیوند میان ویژگی‌های مکان سوم و ظرفیت‌های تاب‌آوری اقتصادی در مقیاس محورهای پیاده را تبیین کند. نتایج این پژوهش می‌تواند در هدایت فرایند برنامه‌ریزی، طراحی و مدیریت محورهای پیاده شهری، به‌ویژه در مرحله بهره‌برداری، به‌عنوان مبنایی تحلیلی برای تقویت پویایی اجتماعی-اقتصادی این فضاها مورد استفاده قرار گیرد.