مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 7 9 2026 11 22 A systematic review and scientometric analysis of urban heat island research: Trends, gaps, and perspectives مرور نظام‌مند و تحلیل علم‌سنجی پژوهش‌های جزایر گرمایی شهری: روندها، شکاف‌ها و چشم‌اندازها 42 64 242735 10.22034/uep.2026.557763.1771 FA هادی رضایی راد استادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0003-3892-4789 سبا شیخی دانش‌آموختۀ دکتری شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران سحر فلاح برزگر دانشجوی کارشناسی گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article 2025 11 10 The urban heat island (UHI) phenomenon is one of the major challenges arising from urbanization and climate change, adversely affecting public health, energy consumption, and urban resilience. This study presents a systematic review combined with a scientometric analysis to organize existing knowledge, map research trends, and identify the factors contributing to the intensification of urban heat islands. Data were collected using relevant search terms from the Web of Science, Scopus, and Google Scholar databases. VOSviewer software was used to analyze the knowledge structure and visualize co-occurrence, co-authorship, and co-citation networks. A qualitative sample review was conducted to extract spatial and functional indicators. The results indicated that the number of publications increased steadily between 1999 and 2025, with a marked acceleration observed after 2018. Countries such as China, the United States, and Australia accounted for the largest share of publications. Keyword cluster analysis revealed four major thematic domains: urban climate and health, temperature and remote sensing, urban design and form, and mitigation strategies. In total, 23 influential spatial–functional indicators were identified, among which vegetation cover, impervious surface density, and albedo were found to be the most significant. The findings provide practical recommendations for mitigating urban heat island effects at both local and regional scales, prioritizing urban interventions, and supporting policymakers and urban planners in developing more climate-responsive urban environments. پدیدۀ جزایر گرمایی شهری (Urban Heat Island) یکی از چالش‌های مهمِ ناشی از شهرنشینی و تغییرات اقلیمی است که سلامت عمومی، مصرف انرژی و تاب‌آوری شهرها را تضعیف می‌کند. این پژوهش با هدف سامان‌دهیِ دانش موجود، ترسیم روندهای پژوهشی و شناسایی عوامل مؤثر بر تشدید جزایر گرمایی، یک مرور سیستماتیک همراه با تحلیل علم‌سنجی را ارائه می‏کند. داده‌ها با عبارت‌های کلیدی مرتبط از پایگاه‏های Web of Science،‏ Scopus و Google Scholar استخراج شد. برای تحلیل ساختار دانش و مصورسازی شبکه‌های هم‌رخدادی، هم‌نویسندگی و هم‌استنادی، از نرم‌افزار VOSviewer استفاده شد و مرور کیفی نمونه‌ای برای استخراج شاخص‌های فضایی و عملکردی به‌ کار گرفته شد. نتایج نشان می‌دهد انتشار مطالعات طی سال‏های ۱۹۹۹ تا ۲۰۲5 روندی افزایشی داشته و از ۲۰۱۸ به‌ طور محسوسی شتاب گرفته است. کشورهایی مانند چین، ایالات متحده و استرالیا، بیشترین سهم نشر در این حوزه را دارند. تحلیل خوشه‌ای کلیدواژه‌ها، چهار محور مفهومی شامل اقلیم و سلامت شهری، دما و سنجش از دور، طراحی و شکل شهر، و راهکارهای تعدیلی را نمایان ساخت. در مجموع، ۲۳ شاخص فضایی ـ عملکردی مؤثر بر جزایر گرمایی شناسایی شد که پوشش گیاهی، تراکم سطوح ‌نفوذناپذیر و آلبدو از مهم‌ترینِ آن‏هاست. یافته‌های پژوهش پیشنهادهایی عملی برای کاهش اثرات جزایر گرمایی در مقیاس محلی و منطقه‌ای، پیشنهادهای اولویت‌بندی مداخلات شهری و راهنمایی برای سیاست‌گذاران و طراحان شهری ارائه می‌کنند. تغییرات اقلیمی جزایر گرمایی شهری شبکۀ هم‏نویسندگی هم‌‏استنادی هم‌‏رخدادی VOSviewer https://www.juep.net/article_242735_14008d682c6bbb090df5324f3dac5fc5.pdf