مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 7 5 2026 07 23 Elucidating construction control mechanisms and their relationship with quality of life: a qualitative study in District 3 of Tehran تبیین سازوکارهای کنترلی ساخت‌وساز و رابطۀ آن با کیفیت زندگی، (پژوهش کیفی در منطقۀ ۳ تهران) 132 157 234632 10.22034/uep.2025.553224.1743 FA مجید صبوری پژوهشگر دوره دکتری، گروه شهرسازی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران. آرش بغدادی استادیار، گروه شهرسازی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران. 0000-0003-0676-352X Journal Article 2025 10 14 This study aims to elucidate the systematic relationship between construction control mechanisms and quality of life in Tehran’s District 3. The core issue centres on the inefficiency of the existing control system as a multidimensional systemic challenge arising from the interaction of three factors: unstable governance, technical supervision deficiencies, and conflicting economic incentives. The research methodology was designed based on a mixed-methods approach (qualitative-quantitative) and case study, utilizing semi-structured interviews with 30 specialized experts selected through purposive sampling and theoretical saturation. Data analysis was conducted through three-stage coding (open, axial, and selective) using MAXQDA software, with reliability confirmed by a Cohen’s Kappa coefficient of 0.67. From the quantitative perspective, the extraction of 76 initial codes and 18 core categories led to the formation of 7 final thematic dimensions encompassing governance, supervision, physical structure, environmental quality, economic factors, social security, and building safety. The findings reveal that the primary challenges concentrate on urban governance (29%) and regulatory frameworks (20%), with a high correlation observed between governance and supervision (0.88). Qualitative analyses further indicate that lack of transparency, institutional misalignment, and reliance on unstable density-based revenues have created a vicious cycle of construction violations and diminished quality of life. Significant path coefficients based on structural equation modeling demonstrate strong effects of information transparency (β=0.81) and mid-level governance (β=0.72) on the control system. Additionally, land speculation (β=0.76) and construction quality and safety (β=0.71) were identified as determining factors in urban quality of life. At the policy level, integrated solutions are proposed, including the establishment of a unified digital platform (single window system), the transformation of regulations into performance-based indicators, and the development of sustainable financial instruments. The implementation of a regional pilot project using a stepped-wedge design, along with the development of performance monitoring indicators, is recommended as an operational strategy to achieve the research objectives. پژوهش پیش رو با هدف تبیین رابطۀ نظام‌مند میان سازوکارهای کنترلی ساخت‌وساز و کیفیت زندگی در منطقۀ ۳ تهران انجام شده است. مسئلۀ محوری، ناکارآمدی سیستم کنترلی موجود به‌ عنوان یک چالش سیستمی چندبعدی است که از تعامل سه عامل حکمرانی ناپایدار، ضعف نظارت فنی و انگیزه‌های اقتصادی ناسازگار نشئت می‌گیرد. روش تحقیق بر پایۀ رویکرد آمیخته (کیفی ـ کمی) و مطالعۀ موردی با بهره‌گیری از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۰ خبرۀ تخصصی طراحی شد که با روش نمونه‌گیری هدفمند و اشباع نظری انتخاب شدند. فرایند تحلیل داده‌ها در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شده و پایایی آن با ضریب کاپای 0/67 تأیید شد. از منظر کمی، استخراج ۷۶ کد اولیه و ۱۸ مقولۀ محوری به شکل‌گیری ۷ درون‌مایۀ نهایی شامل ابعاد حکمرانی، نظارت، کالبد، محیط زیست، اقتصاد، امنیت اجتماعی و ایمنی ساختمان منجر شد. یافته‌ها نشان می‌دهد تمرکز اصلی چالش‌ها بر محورهای حکمرانی شهری (۲۹ درصد) و قوانین نظارتی (۲۰ درصد) قرار دارد و همبستگی بالایی میان حکمرانی و نظارت (0/88) مشاهده می‌شود. همچنین، تحلیل‌های کیفی نشان می‌دهد فقدان شفافیت، ناهماهنگی نهادی و وابستگی به درآمدهای ناپایدار تراکم، چرخۀ معیوبی از تخلفات ساختمانی و افت کیفیت زندگی را ایجاد کرده است. ضرایب مسیر معنادار بر مبنای روش معادلات ساختاری بیانگر تأثیر قوی شفافیت اطلاعات (β=0.81) و حکمرانی میانی (β=0.72) بر نظام کنترلی است. همچنین، مشخص شد که بازار سوداگری زمین (β=0.76) و کیفیت ساخت و ایمنی (β=0.71) نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت زندگی شهری دارند. در سطح سیاستی، راه‌حل‌های یکپارچه‌ای شامل استقرار سامانۀ دیجیتال یکپارچه (پنجرۀ واحد)، تبدیل ضوابط به شاخص‌های عملکردمحور و طراحی ابزارهای مالی پایدار پیشنهاد و همچنین، اجرای پایلوت منطقه‌ای با طراحی تدریجی ـ مرحله‌ای و توسعۀ شاخص‌های پایش عملکرد به عنوان راهبرد عملیاتی برای تحقق اهداف پژوهش توصیه می‌شود. https://www.juep.net/article_234632_9baf67dfe8386e3f5bcfe6e0be0a3876.pdf