مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 7 3 2026 05 22 Analyzing global research trends in urban resilience and its nexus with renewable energy and climate change: a bibliometric study (2000–2025) بررسی تحولات پژوهش‌های جهانی تاب‌آوری شهری و هم‌پیوندی آن با انرژی‌های تجدیدپذیر و تغییر اقلیم: یک مطالعۀ علم‌سنجی (۲۰۰۰ ـ ۲۰۲۵) 44 65 232926 10.22034/uep.2025.551762.1733 FA شهریار رضایی دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران 0009-0003-3625-0538 مریم ترکمن دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0009-0007-4254-5075 مصطفی بهزادفر استاد گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0000-0003-2882-694X Journal Article 2025 10 07 Urban resilience has emerged in the twenty-first century as a key paradigm for confronting climate-change–induced stresses and associated hazards. Its linkage with renewable energy is fundamental, as clean-energy infrastructure facilitates decarbonization. This study aimed to chart the scientific evolution of the “urban resilience–renewable energy–climate change” nexus from 2000 to 2025. Records were retrieved from Scopus using TITLE-ABS-KEY queries centered on urban resilience, renewable energy, and climate change, then harmonized by consolidating synonyms and near-terms (e.g., PV/photovoltaic; NBS/green infrastructure) and deduplicating entries. The final dataset comprises 460 records; the subject-area distribution indicates environmental sciences (> 400), social sciences (~280), and energy (~150). Output has grown more than threefold since 2015, peaking at ~80 publications in 2024 and > 110 in 2025. Geographically, China and the United States lead, with India and Iran emerging as growing contributors. Keyword co-occurrence analysis in VOS viewer (Association Strength normalization; complete counting) reveals three dominant clusters: (1) resilience–climate change and risk management; (2) governance, justice, and energy policy; and (3) urban microclimate, remote sensing, and urban morphology. Journal outlets are led by Sustainability (Switzerland) (~80 papers) and Sustainable Cities and Society (~25 papers). The field is shifting from purely conceptual debates toward applied agendas, such as green infrastructure, urban hydrological risk management, and data-driven urban climatology. Key gaps persist, including the absence of integrated “resilience–energy–ecosystem” metrics, cross-scale disconnects between building and city scales, and the under-representation of spatial/energy justice. The study provides a reproducible quantitative map of this triad and, at the policy level, highlights three priorities: integrating nature-based solutions with renewable energy systems, deploying an urban microclimate monitoring network, and institutionalizing energy justice within urban planning. تاب‌آوری شهری در قرن بیست‌ویکم به ‌عنوان پارادایمی کلیدی برای مقابله با تنش‌ها و مخاطرات ناشی از تغییرات اقلیمی مطرح شده است. پیوند آن با انرژی‌های تجدیدپذیر ضرورتی بنیادین دارد، زیرا زیرساخت‌های انرژی پاک فرایند کربن‌زدایی را تسهیل می‌کنند. این پژوهش با هدف ترسیم تحول علمی در پیوند سه‌گانۀ «تاب‌آوری شهری ـ انرژی‌های تجدیدپذیر ـ تغییر اقلیم» طی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. داده‌ها از پایگاه Scopus با جست‌وجوی (TITLE-ABS-KEY) پیرامون urban resilience، renewable energy و climate change استخراج و پس از یکپارچه‌سازی هم‌معناها (نظیر PV/photovoltaic و NBS/green infrastructure) و حذف تکراری‌ها پاک‌سازی شدند. مجموعۀ نهایی شامل ۴۶۰ رکورد است؛ توزیع موضوعی نشان می‌دهد علوم محیطی (>۴۰۰)، علوم اجتماعی (۲۸۰~) و انرژی (۱۵۰~) بیشترین سهم را دارند. روند انتشارات از ۲۰۱۵ بیش از سه برابر رشد یافته و در ۲۰۲۴ به حدود ۸۰ و در ۲۰۲۵ به بیش از ۱۱۰ مقاله رسیده است. از نظر جغرافیایی، چین و ایالات متحده پیشتاز هستند و هند و ایران به ‌عنوان بازیگران نوظهور نقش فزاینده‌ای یافته‌اند. تحلیل هم‌رخدادی کلیدواژه‌ها در VOSviewer سه خوشۀ غالب را آشکار کرد: (۱) تاب‌آوری تغییر اقلیم و مدیریت ریسک، (۲) حکمرانی، عدالت و سیاست انرژی، (۳) ریزاقلیم شهری، سنجش‌ازدور و ریخت‌شناسی شهری. این حوزه از مباحث مفهومی به کاربردهای اجرایی همچون زیرساخت‌های سبز و اقلیم‌شناسی داده‌محور تغییر جهت داده است. شکاف‌های موجود شامل فقدان شاخص‌های یکپارچۀ «تاب‌آوری ـ انرژی ـ اکوسیستم»، گسست مقیاسی ساختمان شهر و کم‌نمایی عدالت انرژی است. این مطالعه نقشه‌ای کمی و بازتولیدپذیر ارائه کرده و در سطح سیاست‌گذاری، بر ادغام راهکارهای مبتنی بر طبیعت با سامانه‌های انرژی تجدیدپذیر، استقرار شبکۀ پایش ریزاقلیم شهری و نهادینه‌سازی عدالت انرژی در برنامه‌ریزی شهری تأکید دارد. https://www.juep.net/article_232926_0dec7f6d5316fdff5c0945b175b4f65f.pdf