مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران اقتصاد و برنامه ریزی شهری 2821-2118 7 2 2026 04 21 Locating high-rise buildings with emphasis on skyline theory and transit-oriented development (tod): a case study of hamedan city مکان‌یابی ساختمان‌های بلندمرتبه با تأکید بر نظریۀ خط آسمان و توسعۀ مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی (TOD) (نمونۀ موردی: شهر همدان) 90 104 232797 10.22034/uep.2025.548168.1717 FA فاطمه درخشان دانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران مهدی بیرق شمشیر دانشجوی دکتری معماری، پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-8980-0244 Journal Article 2025 09 20 This study aims to identify suitable locations for high-rise development in Hamedan City by integrating the principles of Skyline Theory and Transit-Oriented Development (TOD). Two main groups of criteria were analyzed: functional criteria (accessibility, proximity to public transport, land-use mix, walkability/bikeability, and parking availability) and visual criteria (view, diversity in form and appearance, and height). The research employed a combined Analytic Hierarchy Process and Geographic Information System (AHP–GIS) approach, using expert evaluations and spatial data layers. The results indicated that Beheshti Town, with a weight of 0.431, has the highest potential for high-rise development, while Golan (0.310) and Haji (0.258) neighborhoods stand in the next ranks. Findings revealed that accessibility to public transportation and preservation of visual corridors are the most influential factors in site selection. The integration of TOD and Skyline Theory establishes a balanced framework that supports both functional efficiency and visual harmony in urban form. Ultimately, the outcomes provide practical insights for municipalities and urban planners to regulate high-rise construction and promote sustainable urban development in both the historical and modern contexts of Hamedan. پژوهش حاضر با هدف مکان‌یابی بهینۀ ساختمان‌های بلندمرتبه در شهر همدان، با تلفیق نظریۀ خط آسمان و توسعۀ مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی (TOD) انجام شده است. در این راستا، دو دسته معیار شامل معیارهای عملکردی (دسترسی، نزدیکی به حمل‌ونقل عمومی، اختلاط کاربری، پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، وجود پارکینگ) و معیارهای بصری (دید، تنوع در شکل و ظاهر، و ارتفاع) مورد ارزیابی قرار گرفت. روش تحقیق مبتنی بر مدل تلفیقی تحلیل سلسله‌مراتبی و سامانۀ اطلاعات جغرافیایی (AHP–GIS) است که از طریق آن، داده‌های حاصل از نظرسنجی خبرگان و لایه‌های مکانی تحلیل شد. نتایج نشان داد شهرک بهشتی با وزن 0/431 بیشترین قابلیت را برای توسعۀ بلندمرتبه دارد، در حالی ‌که محله‌های جولان (0/310) و حاجی (0/258) در رتبه‌های بعدی قرار دارند. بر اساس یافته‌ها، دسترسی به شبکۀ حمل‌ونقل عمومی و حفظ دید و منظر شهری مهم‌ترین شاخص‌ها در مکان‌یابی ساختمان‌های بلندمرتبه محسوب می‌شوند. تحلیل‌ها بیانگر آن است که ترکیب دو رویکرد TOD و خط آسمان، ضمن تأمین نیازهای عملکردی شهر، به حفظ هویت بصری و خوانایی سیمای شهری کمک می‌کند. از منظر کاربردی، نتایج می‌تواند مبنای تصمیم‌سازی برای شهرداری و برنامه‌ریزان شهری به منظور کنترل ساخت‌وسازهای بلند و دستیابی به توسعۀ پایدار شهری در بافت‌های تاریخی و نوین همدان قرار گیرد. https://www.juep.net/article_232797_1affa55f196a924e39b8d8097cd7cf75.pdf